Posts

Showing posts from March, 2026

होर्मुझची सामुद्रधुनी – समुद्र, इतिहास आणि आजचा तणाव | Strait of Hormuz Travel Guide in Marathi | Iran-Israel-USA War

Image
1. समुद्राच्या अरुंद वाटेतलं जगाचं प्रवेशद्वार | Gateway Between Seas – Strait of Hormuz पर्शियन आखातातून बाहेर पडताना समुद्र अचानक अरुंद होतो. एका बाजूला इराणचे डोंगर , तर दुसऱ्या बाजूला ओमानचा मुसंदम द्वीपकल्प . या दोन भूभागांच्या मधील समुद्री मार्ग म्हणजे होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) . जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी ही एक मानली जाते. पर्शियन आखातातील तेल आणि गॅस जगभर पोहोचवण्यासाठी ही वाट अत्यंत महत्त्वाची आहे. समुद्रातून प्रवास करताना येथे मोठमोठे तेलवाहू टँकर, मालवाहू जहाजे आणि स्थानिक मच्छीमार बोटी दिसतात. शांत दिसणाऱ्या या समुद्रातून प्रत्यक्षात जगाच्या अर्थव्यवस्थेचा मोठा प्रवाह वाहत असतो. Strait of Hormuz | Iran-Israel-USA War 2. इतिहास, व्यापार आणि पर्शियन किनाऱ्यांची कहाणी | History and Maritime Trade of Persia हजारो वर्षांपासून या समुद्री मार्गावरून पर्शियन, अरब आणि भारतीय व्यापारी प्रवास करत होते. मसाले, रेशीम, मोती आणि इतर वस्तूंचा व्यापार या मार्गाने होत असे. पर्शियन आखातातील अनेक बेटांवर अजूनही त्या जुन्या व्यापार संस्क...

टेकडीचा गणपती | Tekdi Ganesh Temple Nagpur | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide | Temples near Nagpur | Temples of Vidarbha

Image
विदर्भ अष्टविनायक | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide वि दर्भाच्या अष्टविनायकातील पहिला समजला जातो, तो नागपूरचा टेकडी गणेश. नागपूरकरांचे हे आराध्य दैवत आहे. रेल्वे स्थानकाला लागून सीतबर्डी टेकडीवर हे गणेशाचे मंदिर आहे. त्यामुळे या गणेशाचे नाव ‘टेकडी गणेश’ असे रूढ झाले. भोसले राजे आणि ब्रिटिशांची लढाई ज्या ठिकाणी झाली, त्याच ठिकाणी हे गणपतीचे मंदिर आहे. सुरुवातीला मंदिर छोटेसे होते, आता त्याचा विकास झाला आहे. मंदिराचे मुख्य प्रवेशद्वार पूर्वेला असले, तरी मूर्ती उत्तराभिमुख आहे. गणपतीच्या मूर्तीच्या पाठीमागील भिंतीला लागून एक शिवलिंग आहे. येथील वैशिष्ट्य म्हणजे शिवलिंगाच्या ठिकाणी नंदी बसवलेला दिसतो. असे सांगतले जाते की, १८६६ मध्ये येथील टेकडी फोडून रेल्वे रूळ टाकण्याचे काम सुरू होते. त्यावेळी खोदकाम करताना कामगारांना गणेशाची शेंदूरचर्चित मूर्ती सापडली. कामगारांना ही मूर्ती दिसली त्यावेळी अचानक आकाश भरून आले व विजांचा कडकडाट सुरू झाला. कामगारांनी तेथून मूर्ती काढून एका पिंपळाच्या झाडाखाली तिची प्राणप्रतिष्ठापना केली. तेव्हापासून या मूर्तीची पूजाअर्चा सुरू आहे. १८६५ मधील नागपूरच्या नकाशात...

पंचानन गणेश | Panchmukhi Ganpati Pauni | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide | Temples near Nagpur | Temples of Vidarbha

Image
विदर्भ अष्टविनायक | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide भं डारा जिल्ह्यातील वैनगंगेच्या तीरावरील पवनी नामक ऐतिहासिक शहरात विदर्भातील अष्टविनायकांपैकी एक पंचमुखी गणेश मंदिर आहे. यालाच पंचानन, सर्वतोभद्र, धुंडीराज गणेश म्हणूनही संबोधले जाते. भंडारा शहरापासून ५० आणि नागपूरहून ८७ किलोमीटर अंतरावर, केवळ विदर्भाच्याच नव्हे, तर संपूर्ण महाराष्ट्राच्या इतिहासातील सर्वात प्राचीन स्थळ असा लौकिक असलेले पवनी हे स्थळ आहे. हे गाव पुरातन काळापासून बौद्ध आणि हिंदू धर्मीयांसाठी उपासनेचे केंद्र राहिले आहे. विदर्भातील काशी म्हणून ते ओळखले जाते. Panchmukhi Ganpati Pauni | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide या मंदिरातील गणेशाची मूर्ती शमी वृक्षात कोरलेली असल्याचे मानले जाते. मात्र, ही मूर्ती १०व्या शतकातील असून,ती दगडावर कोरलेली असल्याचे काही इतिहासतज्ज्ञ सांगतात. एकाच शिळेवर चारही बाजूने श्रीगणेशाची प्रतिमा कोरलेली आहे व पाचवी प्रतिमा नैऋत्य दिशेला आहे. या मूर्तीची उंची ३२ इंच आहे व पूर्व-पश्चिम लांबी १७ इंच, उत्तर-दक्षिण रुंदी १५ इंच आह़े उत्तर-पूर्व व दक्षिण दिशेला असणाऱ्या गणेशाची सोंड डाव्या बाजूला आहे. ...

एकचक्रा गणेश | Ekachakra Siddhivinayak Ganesh Temple Kelzar | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide | Temples near Nagpur | Temples of Vidarbha

Image
विदर्भ अष्टविनायक | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide रा मायण महाभारतातील अनेक घटनांना विदर्भभूती साक्ष आहे. वर्धा जिल्ह्यातील केळझर त्यापैकीच एक. या केळझर गावी टेकडीवर श्री सिद्धीविनायकाचे मंदिर आहे. या मंदिराचा इतिहास फार प्राचीन आहे. हे केळझर म्हणजे महाभारतातील एकचक्रा नगरी. इथेच कुंतीपुत्र पांडव वास्तव्याला असताना बकासूर नावाच्या राक्षसाचा भीमाने वध केला.बकासुराचा वध केल्यावर पांडवांनी शेजारच्या टेकडीवर जाऊन श्रीगणेशाची प्रतिष्ठापना केली. तोच हा एकचक्रा गणेश. तर हे मंदिर प्रभू श्रीरामाचे गुरू वसिष्ठ ऋषींनी पूजेकरिता निर्माण केल्याचीही आख्यायिका आहे. प्रभू श्रीरामाच्या जन्मानंतर वशिष्ठ ऋषींनी हे गाव सोडल्याचंही सांगितलं जातं. याच काळात वर्धा नदीच्या निर्मितीचा देखील उल्लेख आहे. पुराणाप्रमाणे या गणपतीचे नाव वरद विनायक आणि वर्धा नदीचे नाव वरदा असल्याचे कळते.  Ekachakra Siddhivinayak Ganesh Temple Kelzar | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide नवसाला पावणारा गणपती म्हणून त्याची ख्याती आहे. उजव्या सोंडेचा, चतुर्भुजा अशा या प्रसन्नचित्त विनायकाची मूर्ती ४ फूट ६ इंच उंच असून तिचा व्यास १...

वरदविनायक श्री गवराळा गणपती | Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide | Temples near Nagpur | Temples of Vidarbha

Image
विदर्भ अष्टविनायक | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide वि दर्भातील चंद्रपूर जिल्ह्यात भद्रावती गावात दक्षिण दिशेला निसर्गाची मनमुराद उधळण असलेल्या टेकडीवर श्री गवराळा गणपतीचं मंदिर आहे. हजारो वर्षांची परंपरा असलेलं हे अतिशय पुरातन देवालय आहे. यातील गणेशमूर्ती द्विभुज आहे. ती इतकी भव्य आहे की मंदिराच्या दरवाजातूनच आपण पूर्ण गणेश दर्शन घेऊ शकत नाही. Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide प्राचीन काळात दक्षिण कोसल राज्याची राजधानी असलेलं भद्रावती किंवा भांदक हे शहर आज बौद्ध, जैन आणि हिंदू धर्मीयांचे पवित्र क्षेत्र आहे. ह्युएन त्संग (युआन श्वांग) या चिनी प्रवाशाने सातव्या शतकाच्या पूर्वार्धात भद्रावतीला भेट दिल्याचे उल्लेख आहेत. भद्रावतीच्या दक्षिणेला तीन किलोमीटर अंतरावर असणाऱ्या गवराळा गावातील आसन तलावाजवळच्या टेकडीवर काळ्या पाषाणात बांधलेलं वरदविनायकाचं मंदिर आहे. वरदविनायकाचं हे प्राचीन मंदिर जागृत देवस्थान म्हणून विदर्भात प्रसिद्ध असून तो विदर्भातल्या अष्टविनायकांपैकी एक आहे. या मंदिरात गणपतीची साडेपाच ते सहा फूट उंचीची भव्य एकपाषाणी मूर्ती आहे. ह...

तुमचा प्रवास अनुभव प्रकाशित करू इच्छिता? 😊

तुमची कथा आम्हाला पाठवा आणि ती हजारो वाचकांपर्यंत पोहोचवा.

👉 अनुभव पाठवा

ब्रँड सहयोग व भागीदारी

What's Up मराठी हे वाचक-केंद्रित डिजिटल व्यासपीठ आहे. आमचे प्राधान्य नेहमी दर्जेदार आणि विश्वासार्ह सामग्रीला आहे. जर आपल्या ब्रँडला आमच्या वाचकांशी अर्थपूर्ण पद्धतीने जोडायचे असेल, तर आम्ही निवडक आणि मूल्याधारित सहकार्यांसाठी खुले आहोत.

सहकार्याबद्दल माहिती घ्या →