वरदविनायक श्री गवराळा गणपती | Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide | Temples near Nagpur | Temples of Vidarbha
विदर्भातील चंद्रपूर जिल्ह्यात भद्रावती गावात दक्षिण दिशेला निसर्गाची मनमुराद उधळण असलेल्या टेकडीवर श्री गवराळा गणपतीचं मंदिर आहे. हजारो वर्षांची परंपरा असलेलं हे अतिशय पुरातन देवालय आहे. यातील गणेशमूर्ती द्विभुज आहे. ती इतकी भव्य आहे की मंदिराच्या दरवाजातूनच आपण पूर्ण गणेश दर्शन घेऊ शकत नाही.
Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide
प्राचीन काळात दक्षिण कोसल राज्याची राजधानी असलेलं भद्रावती किंवा भांदक हे शहर आज बौद्ध, जैन आणि हिंदू धर्मीयांचे पवित्र क्षेत्र आहे. ह्युएन त्संग (युआन श्वांग) या चिनी प्रवाशाने सातव्या शतकाच्या पूर्वार्धात भद्रावतीला भेट दिल्याचे उल्लेख आहेत. भद्रावतीच्या दक्षिणेला तीन किलोमीटर अंतरावर असणाऱ्या गवराळा गावातील आसन तलावाजवळच्या टेकडीवर काळ्या पाषाणात बांधलेलं वरदविनायकाचं मंदिर आहे. वरदविनायकाचं हे प्राचीन मंदिर जागृत देवस्थान म्हणून विदर्भात प्रसिद्ध असून तो विदर्भातल्या अष्टविनायकांपैकी एक आहे. या मंदिरात गणपतीची साडेपाच ते सहा फूट उंचीची भव्य एकपाषाणी मूर्ती आहे. ही मूर्ती खोल गाभाऱ्यात स्थित आहे. गणपती मंदिराला १६ खांबी भव्य सभामंडप आहे. मंदिराच्या पायऱ्यांच्या दोन्ही बाजूला संरक्षक देवतेच्या स्वरूपात यक्षांच्या प्रतिमा आहेत. तिथेच उजव्या हाताला चौथ्या-पाचव्या शतकातील वाकाटककालीन शैलगृहे असून त्यात विष्णू, वराह, त्रिविक्रम आणि नरसिंह यांची शिल्पे आहेत. खोल गाभारा ओलांडून पायऱ्या उतरल्यानंतरच काळ्या पाषाणातील शेंदूरचर्चित आकर्षक मूर्तीचं दर्शन घडतं. गणपती मंदिर आणि मूर्ती दोन्ही उत्तराभिमुख आहेत. शेजारील यौवनाश्व मंदिर त्यावरील शिलालेखावरून चालुक्य सम्राट सहावा विक्रमादित्य याच्या काळात इसवी सन ११०४ मध्ये बांधले गेल्याचे समजते. वरदविनायक मंदिराचा कालखंडही बहुधा तोच असावा. मंदिराचे बांधकाम जरी बाराव्या शतकातले असले, तरी गणपतीची मूर्ती त्याहून प्राचीन असावी असं वाटतं. मात्र पुराणातही या गणेशाचं वर्णन आढळतं.
Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide
या गणेशाची स्थापना गुत्समद नावाच्या प्रज्ञावंत ऋषीनं केली असल्याची माहिती आहे. आता चंद्रपूर जिल्ह्यातील तालुक्याचं ठिकाण असलेलं भद्रावती शहर पूर्वी भद्र नागाच्या राजधानीचं शहर होतं. नाग संस्कृतीचं दैवत असलेल्या या भद्रनाथाचं मंदिर आजही येथेच आहे. तर रामायण काळात हा परिसर पुष्पक वन म्हणून ओळखला जात असे. या वनातच गुत्समद ऋषींचं वास्तव्य होतं. मात्र इतर ऋषींनी अनौरस म्हणून त्यांची अवहेलना केली. त्यामुळे त्यांनी गणेशाची आराधना आरंभली. गणपती प्रसन्न झाल्यावर त्याची इथेच प्रतिष्ठापना केली. अतिशय रम्य आणि सुंदर परिसरात वसलेलं हे मंदिर मनाला भुरळ घालतं.
कसे पोहोचाल | How to reach Shree Varad Vinayak Ganesh Temple Gaurala | Vidarbha Ashtavinayak Yatra Guide
- नागपूर-चंद्रपूर मार्गावर नागपूरपासून १३० किलोमीटरवर आणि चंद्रपूरच्या २५ किलोमीटर अलिकडे भद्रावती गाव आहे. एसटी बस भद्रावतीपर्यंत जाते.
- रेल्वेने गेल्यास भांदक (भद्रावती) रेल्वेस्थानकावर उतरावे. तेथून गवराळा ४ किमी अंतरावर आहे.
तुम्ही ही यात्रा केली आहे का? तुमचा अनुभव कमेंटमध्ये नक्की शेअर करा 🙏
📿 विदर्भातील अष्टविनायक मंदिरांची यादी | List of Vidarbha Ashtavinayak
तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️
Comments
Post a Comment
कमेंट करून संवादात सहभागी व्हा!