WhatsUp मराठी

नागपूरच्या आध्यात्मिक आत्मगौरवाचा इतिहास महाराष्ट्राची उपराजधानी व सतत आणि निरंतर विकसित होणारे भारतातले एक महत्त्वाचे महानगर म्हणजे नागपूर होय. पण काय तुम्हाला माहित आहे काय की, नागपूरचे आधीचे नाव होते फणिंद्रपूर . याबाबत अनेक दस्तऎवजात उल्लेख आढळतो. ‘फणिपुरे महाग्रामे, समस्ता: पुरवासिन:’ अशी ओळही प्रसिध्द आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या सुमारास कदाचित नागपूर हा उल्लेख करणे प्रारंभ झाले असावे. आज जरी हा भाग मनुष्यवस्तीनी गजबजलेला असला तरी कोणी एकेकाळी येथे घनदाट अरण्य होते. परंतु नागपूर येथे जरी पूर्वी अरण्य व वन असले तरी ही  तपोभूमी होती. इथे पूर्वी गुफाही होत्या. या गुफांमध्ये तपश्चर्या करणारे अनेक साधु-संत॒-ॠषी-मुनी-तपस्वी राहत असावेत. कालांतराने येथे मनुष्य वस्ती व तिचा सर्वांगिण विकास, प्रगत व प्रगल्भ अशी जीवनपद्धती विकसित होत गेली. त्याचाच अलीकडचा वारसा म्हणजे जुन्या नागपुरात घरोघरी दिसणारी समाधी स्थळे होत. अनेक पुरातत्त्वांच्या पुराव्यानुसार नागपूर येथे रामायण काळापासून वस्ती असल्याचे आढळते . गझेटिअर (१९०३) यात नोंद आहे की रामायणात नागपूरचा उल्लेख आला आहे. २००८ मध्ये राष्ट्रसंत ...

चंद्रपूर जंगल क्षेत्र म्हटलं की महादेवाची पिंड गर्द जंगलात सुद्धा दिसून येतात. त्यांची नावे सुद्धा वेगवेगळी आणि स्थानिक संस्कार दिसून येतात - जसे पातळेश्वर, गुप्तेश्वर, मार्कंडेश्वर इत्यादी. गोंड या संरचनेत पेरसापेन महादेव अशी नावे आहेत. गायमुख हा प्रकार सुद्धा अशाच संरचनेचा भाग आहे. भारत देशात विशेषतः महाराष्ट्रात गायमुख संरचना कोकण ते पूर्व विदर्भ दिसून येतात. गायमुख बाबत पौराणिक कथा :-यास अनेक स्रोत दिसून येतात त्यापैकी एक अख्यायिका खाली दिलेली आहे. महाभारतातील युद्धामध्ये अनेक अस्त्र/ शस्त्रांचा वापर करण्यात आला विशेषतः ब्रह्मास्त्र आणि त्यामुळे सृष्टीची खूप हानी झालेली होती. ती भरून काढण्याकरिता ऋषीं मुनींनी तपश्चर्या करून भगवान महादेवाना प्रसन्न करून सृष्टीची हानी भरून काढण्याची विनंती केली. याकरिता भुगर्भ पाण्याचे झरे निर्माण केले आणि गाईच्या मुखातून पाणी येईल अशी व्यवस्था केली. यालाच गायमुख संरचना म्हटली जाते. गायमुख श्री महादेव मंदिर चंद्रपूर वन विभागांतर्गत येणाऱ्या चिचपल्ली वन परिक्षेत्रातील उथळपेठ या गावाच्या शेजारी डोंगराळ परिसरात गायमुख हे प्रसिद्ध व ऐतिहासिक स्थळ आहे. ग...

मराठवाड्याचं नाव घेतलं की डोळ्यासमोर उभं राहतं ते दुष्काळ, पाणीटंचाई आणि रखरखीत भूमीचं चित्र. मात्र हीच ओळख मराठवाड्याचं संपूर्ण वास्तव सांगत नाही. पावसाळ्याच्या आगमनानंतर हा प्रदेश नव्या रूपात खुलतो. हिरवाईने नटलेले डोंगर, फेसाळत कोसळणारे धबधबे, पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने गजबजलेले जलाशय आणि जागतिक वारसा लाभलेल्या ऐतिहासिक वास्तू यामुळे मराठवाडा पर्यटकांना एक वेगळाच अनुभव देतो. अजिंठा-वेरूळच्या लेण्यांपासून म्हैसमाळच्या धुक्याने वेढलेल्या टेकड्यांपर्यंत, नाथसागरच्या विस्तीर्ण जलाशयापासून सहस्त्रकुंडच्या रौद्र सौंदर्यापर्यंत अनेक ठिकाणं पावसाळ्यात नव्याने जिवंत होतात. मराठवाड्याच्या या दुर्लक्षित पण समृद्ध पर्यटन वारशाची ओळख करून घेणं आज काळाची गरज आहे. मराठवाड्याला ऐतिहासिक वारसा लाभलेला आहे. छ. संभाजीनगर (औरंगाबाद), जालना, बीड, नांदेड, धाराशिव (उस्मानाबाद), लातूर, परभणी, हिंगोली या मराठवाड्यातल्या आठ जिल्ह्यांत बरीच लहान मोठी पर्यटनस्थळे आणि धार्मिक स्थळे आपल्याला बघायला मिळतात. सुरुवातीपासूनच इथल्या स्थानिक नेत्यांनी इथे कधीच लक्ष दिलं नाही. त्यामुळे जिथे सामान्य सुख सोयी मिळण्याचीच भ...

पर्यटन हे सांस्कृतिक देवाणघेवाणसाठी एक उत्तम मार्ग आहे. दैनंदिन जीवनातील धावपळ आणि तणावातून मुक्त होऊन विरंगुळा मिळवण्यासाठी पर्यटन उत्तम माध्यम आहे. म्हणूनच पर्यटनाला एका फिरत्या शाळेची उपमा दिली जाते. असं म्हणतात की, आनंद आणि समाधान मानण्यात असतं. बरेचदा तीर्थक्षेत्री, किल्ले, नद्या, डोंगर पर्वतरांगा आपण अनेकदा पाहिलेलं असतं. दर्शनाचा कधी आनंद घेतो, तर निसर्गरम्य वातावरणात मन प्रसन्न करून येतो. डोंगरावर चढताना मनात पेटून उठलेली ऊर्जा प्रत्येक आयुष्यात येणाऱ्या खासखळग्यांना असंच सामोरं जाण्याची जिद्द देऊन जाते. अनेक वेळा, त्याच त्याच ठिकाणी जाऊन सुद्धा आपल्याला वेगळाच आनंद उपभोगायला मिळतो, अनुभव शिकवून जातात. Gateway of India भारतातील सर्वात व्यस्त शहर म्हणून परिचित मुंबई हे अनेकांचं निवासस्थान आहे, कुणाचं माहेर, कुणाचं सासर, कुणाचं अर्थार्जनाचं स्थान, तर कुणी शिक्षणासाठी या शहरात जाऊन पोहोचतं. माझ्या या लेखात मी मात्र एक पर्यटक म्हणून मला मुंबईचा आलेला अनुभव लिहिण्याचा प्रयत्न करणार आहे. मुंबईची संस्कृती परंपरा, धर्म, व्यंजन, संगीत आणि ललित कला यांचे मिश्रण आहे. सर्व जगाचे लक्ष असल...

पचमढी एक उत्कृष्ट मॉन्सून पर्यटन स्थळ कोरोना काळातले जवळपास दीड वर्ष घरात राहून आम्ही सर्वच कंटाळलो होतो. कुठेतरी फिरायला जावं असं वाटत होतं. जून महिन्यात एक रात्र पेंच नॅशनल पार्कमध्ये मुक्काम केला . बफरमध्ये सफारी सुद्धा केली पण मुलांना अजून कुठेतरी जावसं वाटत असतांना पचमढीचा कार्यक्रम बनला. पावसाळ्याचे दिवस होते. त्यात पचमढी एक उत्कृष्ट मॉन्सून पर्यटन स्थळ आहे यात काही शंकाच नव्हती. नुकतीच नवी हुंदई सँट्रो आमच्या घरी आली म्हणून त्याच गाडीतून ट्रीपवर जायच ठरलं. म.प्र. पर्यटन ऑफिसमधून कर्णिकर बंगलोमध्ये रूम बूक केली. एकूण ३ रात्र ४ दिवसांचा प्रोग्राम आखला. त्यात जातांना आणि येतांना तामियामध्ये ब्रेक घ्यायचं ठरलं. दुपारचं आणि रात्रीचं जेवण आम्ही बाहेर रेस्टोरंटमध्ये घेणार असं ठरलं. जायच्या दिवशी सकाळी नाश्ता पॅक करून घेतला आणि छिंदवाडाला जातांना घाट चढायच्या अगोदर आम्ही सर्वांनी तो केला. दुपारचं जेवण सुद्धा पॅक केलेलं होतं जे आम्ही कर्णिकर बंगलो पोहोचल्याबरोबर केलं. या नागपूर ते पचमढी प्रवासाला मी 'सिनिक ड्राइव्ह' म्हणून नमूद करीन. अर्थातच म.प्र. मध्ये शिरल्यावर रस्ते छान आहेत...

आजच्या जागतिकीकरणाच्या युगात शिक्षण हे केवळ वर्गखोल्यांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. जगभरातील विविध देश, संस्कृती, परंपरा आणि जीवनशैली यांचा प्रत्यक्ष अनुभव घेत शिक्षण घेणे हीच आता आधुनिक शिक्षणाची नवी दिशा ठरत आहे. यालाच ‘शिक्षण पर्यटन’ (Educational Tourism) असे म्हटले जाते. शिक्षणासोबतच नवीन ठिकाणे पाहणे, विविध संस्कृतींचा अनुभव घेणे, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मैत्री निर्माण करणे आणि स्वतः च्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वांगीण विकास घडवणे हे शिक्षण पर्यटनाचे महत्त्वाचे पैलू आहेत. मला अशाच एका शैक्षणिक प्रवासाची संधी लाभली. भारतातील MDI Gurgaon येथे इंटरनॅशनल बिझनेसचे शिक्षण घेत असताना मी एक्स्चेंज प्रोग्रामद्वारे फ्रान्समध्ये शिकायला आलो आहे. सध्या मी पॅरिसमधील प्रसिद्ध ESCP Business School मध्ये व्यवस्थापन (Management) विषयाचे शिक्षण घेत आहे. सोबतच पॅरिसमधीलच Worldline company येथे माझी इंटर्नशिपही सुरू आहे. जगभरातील विविध देशांतील विद्यार्थ्यांसोबत शिकण्याचा आणि वेगवेगळ्या संस्कृतींचा अनुभव घेण्याची ही एक अनोखी संधी आहे. शिक्षणासोबतच युरोपमधील विविध शहरांना भेट देणे, नवीन लोकांना भेट...

नागपूरच्या रेशीमबाग परिसरात वसलेले डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार स्मृती मंदिर हे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या इतिहासातील एक अत्यंत पवित्र आणि प्रेरणादायी स्थान आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे संस्थापक पूजनीय डॉ. हेडगेवार यांनी १९२५ मध्ये विजयादशमीच्या शुभमुहूर्तावर संघाची स्थापना केली. संघकार्याच्या विस्तारासाठी त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन अर्पण केले. रेशीमबाग परिसर ही त्यांची कर्मभूमी आणि तपोभूमी मानली जाते. Dr. Hedgewar Smruti Mandir Nagpur २१ जून १९४० रोजी याच पवित्र भूमीवर डॉ. हेडगेवार यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यानंतर त्यांच्या स्मरणार्थ येथे समाधीचे निर्माण करण्यात आले. कालांतराने या स्थळाचे भव्य स्मृती मंदिरात रूपांतर झाले. १९६२ मध्ये स्मृती मंदिराच्या उद्घाटनप्रसंगी पूजनीय श्रीगुरुजींनी या स्थळाचे महत्त्व अधोरेखित करताना सांगितले की, " ज्या भूमीवर संघसंस्थापकांनी कार्य केले, घाम गाळला आणि अखेरचा श्वास घेतला, त्या भूमीकडे श्रद्धाभावाने पाहणे हे प्रत्येक स्वयंसेवकाचे कर्तव्य आहे." Dr. Hedgewar Smruti Mandir Nagpur स्मृती मंदिराची वैशिष्ट्ये | Why the Smr...

 ६ जुलै १९४५. पहाटे ५ वाजून २९ मिनिटे. न्यू मेक्सिकोच्या वाळवंटात एक प्रचंड प्रकाश उमटला . सूर्य अजून उगवला नव्हता — पण तो प्रकाश हजार सूर्यांच्या तेजापेक्षाही भयंकर होता. एक महाकाय आगीचा गोळा आकाशात वर चढला, धुराचा ढग मशरूमसारखा आकाश व्यापू लागला. जमीन थरथरली. दहा किलोमीटर दूर उभे असलेले शास्त्रज्ञ जमिनीवर कोसळले. आणि त्याच क्षणी जे. रॉबर्ट ओपनहायमर यांच्या मनात आली भगवद् गीतेतील एक ओळ - ' आता मी मृत्यू झालो आहे, जगांचा विनाश करणारी'  त्या एका क्षणाने जगाचा इतिहास कायमचा बदलला. First Nuclear Bomb Test 1945 | Manhattan Project मृतांचा प्रवास | Jornada del Muerto जगातील पहिला अणुस्फोट न्यू मेक्सिकोमधील लॉस आलामोसपासून सुमारे ३४० किलोमीटर दक्षिणेला, अलामोगोर्दो बॉम्बिंग रेंजच्या निर्जन माळरानावर झाला. या जागेचे नाव आहे - ' जॉर्नाडा डेल मुएर्तो' , स्पॅनिश भाषेत याचा अर्थ आहे ' मृतांचा प्रवास'. जॉर्नाडा डेल मुएर्तो हे नाव योगायोगाने नव्हते. शतकांपूर्वी या भयंकर वाळवंटातून जाताना असंख्य स्पॅनिश जणांचे प्राण गेले होते, म्हणून हे नाव पडले. आणि आता, १९४५ मध्ये, य...