WhatsUp मराठी

काही प्रवास फक्त नकाशावरची ठिकाणे बदलत नाहीत, तर मनातली अनेक दारे उघडतात. श्रद्धेच्या वाटेवरून चालताना द्वारकाधीशांच्या चरणी मिळालेली शांतता, सोमनाथच्या सागरगर्जनेत अनुभवलेली शिवभक्ती, दीवच्या निसर्गसौंदर्याने दिलेला आनंद, गिरच्या जंगलात झालेले सिंहदर्शन आणि स्टॅच्यू ऑफ युनिटीसमोर उभे राहून जाणवलेली राष्ट्रएकतेची भव्यता! या सगळ्यांनी हा प्रवास अविस्मरणीय करून टाकला. त्यात गरुडेश्वरच्या नर्मदातीरी लाभलेली आध्यात्मिक अनुभूती आणि मित्रमंडळींच्या सहवासातील हास्य-विनोदाने या सहलीला आणखी एक सुंदर किनार लाभली. द्वारका–सोमनाथ–दीव–गिर अभयारण्य–स्टॅच्यू ऑफ युनिटी–गरुडेश्वर असा हा प्रवास म्हणजे श्रद्धा, निसर्ग, इतिहास, संस्कृती आणि मैत्री यांचा सुंदर संगमच… पाच दिवसांच्या या सहलीने शरीराला ऊर्जा तर मिळालीच, शिवाय मनही आठवणींच्या समृद्ध ठेव्याने भरून टाकले. मागील २० वर्षापासून मुक्तांगण इंग्लिश स्कूल,पुणे येथे कार्यरत शिक्षिका, संस्कृत, मराठी या विषयावर प्रभुत्व असलेल्या, उत्कृष्ट सूत्रसंचालक तसेच संस्कृत-भारती या संस्थेसह अनेक सामाजिक उपक्रमांशी संलग्न असलेल्या सौ. माणिक प्रशांत जोशी यांचा हा प...

चपराळा अभयारण्य हे विदर्भातील गडचिरोली जिल्ह्यात चामोर्शी आणि मूलचेरा तालुक्यात वसलेले एक प्रमुख वन्यजीव संवर्धन केंद्र आहे. १९८६ मध्ये स्थापन झालेल्या या अभयारण्याचे क्षेत्रफळ सुमारे १३४.७८ चौरस किलोमीटर आहे. हे अभयारण्य दुर्मिळ वन्यजीव, समृद्ध वनस्पती आणि सुंदर नदीकाठच्या परिसरासाठी ओळखले जाते. हे अभयारण्य ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प (महाराष्ट्र) आणि इंद्रावती व्याघ्र प्रकल्प (छत्तीसगड) यांना जोडणारा महत्त्वाचा कॉरिडोअर आहे. घनदाट जंगल, समृद्ध वनस्पती आणि अद्वितीय वन्यजीवांचा अधिवास असलेले हे अभयारण्य पर्यटकांना निसर्गाच्या सान्निध्यात रमण्याची अनोखी संधी देते. चपराळा वन्यजीव अभयारण्याचा भूभाग प्रामुख्याने दक्षिणी उष्णकटिबंधीय कोरड्या पानगळी जंगलांनी व्यापलेला आहे. या जंगलांमध्ये गवताळ क्षेत्रे मिश्रित असल्यामुळे येथे विविध प्रकारच्या वन्यजीवांसाठी आदर्श अधिवास निर्माण झाला आहे. Chaprala Wildlife Sanctuary अभयारण्याच्या पश्चिम सीमेवर प्रवाहित होणारी प्राणहिता नदी ही येथील प्राण्यांसाठी जीवनरेखा आहे. या नदीमुळे परिसराच्या पर्यावरणीय समृद्धीला चालना मिळते आणि जैवविविधता अधिक वाढते. ...

कुठून आला आणि कुठे गेला हा समुद्र? पृथ्वीची निर्मिती ४.५ बिलियन वर्षांपूर्वी झाली. पण पुढे सजीवांची निर्मिती मात्र फार कठीण आणि धिम्या गतीने होत गेली. प्रारंभी पृथ्वी अतिशय ज्वलंत होती. हळूहळू वरचा थर थंड होत गेला आणि समुद्र तयार झाला. याच काळातील म्हणजे ४०० ते २५० कोटी वर्षांदरम्यानचे खडक आजही पूर्व विदर्भात आढळून येतात. त्यांना आर्कियन खडक म्हणतात. स्ट्रोमेटोलाईट खडक तर (निओ प्रोटेरोजोइक) विदर्भात १६० कोटी वर्षांपासून अढळस्थान राखून आहेत. पृथ्वी निर्मितीच्या ३ अब्ज वर्षांनंतर समुद्रात सायनो बॅक्टेरिया तयार झाले आणि प्राण्यांची निर्मिती सुरू झाली. नंतर कीटक, मासे, सरपटणारे प्राणी, धावणारे जीव तयार झाले. Dinosaur & Oceans in Maharashtra गोंडवाना कालखंड हा विदर्भाच्या ऐतिहासिक, भौगोलिक व पुरातत्त्वीय दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचा आहे. याच ३० कोटी वर्षांच्या काळात समुद्रात वाळू व माती मिसळली आणि समुद्र दूर जायला लागला. जंगलातील वृक्ष व जीव वरच्या थरात स्थिरावत गेले. जुरासिक या २० कोटी वर्षांच्या कालखंडात प्रचंड मोठे डायनासोर विकसित झाले. या शाकाहारी आणि मांसाहारी डायनासोरसोबतच विविध...

अमरावती जिल्ह्यातील तिवसा तालुक्यात वसलेले कौंडण्यपूर हे वर्धा नदी काठावरील एक चिमुकले, मात्र पौराणिक महत्त्व लाभलेले गाव. या गावाभोवती अनेक आख्यायिका गुंफलेल्या असून, श्रीकृष्णाने रुक्मिणीचे कौंडण्यपुरातूनच हरण करून द्वारकेत विवाह केल्याची कथा सर्वाधिक प्रसिद्ध आहे. रुक्मिणी ही विदर्भराजा भीष्मक यांची कन्या होती. त्यामुळे कौंडण्यपूरचा महिमा केवळ विदर्भापुरता मर्यादित न राहता महाराष्ट्रासह अन्य प्रांतांतील भाविकांच्या श्रद्धेचा विषय ठरला आहे. नवरात्रोत्सवाच्या काळात येथे भाविकांची मोठी गर्दी उसळते. येथे विठ्ठल-रुक्मिणीचे प्राचीन मंदिर आणि वर्धा नदीकाठी पौराणिक महत्त्व असलेले घाट आहेत. Kaundanyapur Travel Guide | Temples in Maharashtra प्राचीन साहित्यात कुंडिनपूर, कुंडिनी, कुंडलपूर, कुंडन, विदर्भ आणि विदर्भा अशी विविध नावे आढळतात. ही सर्व नावे कौंडण्यपूरशी संबंधित असल्याचे काही अभ्यासक मानतात. येथील नदीकाठावर १९६२-६३ मध्ये झालेल्या उत्खननात इ. स. पू. तिसऱ्या व चौथ्या शतकांतील अवशेष सापडले आहेत. काही अभ्यासकांनी या अवशेषांची कालमर्यादा थेट ताम्रपाषाणयुगापर्यंत नेली आहे. असे सांगतात की...

ताडोबाच्या वनराईपासून आनंदवनाच्या मानवतेपर्यंत... “जिथे वाघाच्या डरकाळीने जंगल जागते, किल्ल्यांच्या तटबंदीवर इतिहास अभिमानाने उभा असतो, मंदिरांच्या घंटानादात श्रद्धा निनादते, आदिवासी संस्कृती निसर्गाशी संवाद साधते आणि आनंदवनात मानवतेचा अर्थ नव्याने उमलतो—तो प्रदेश म्हणजे चंद्रपूर!” महाराष्ट्राच्या नकाशावर दक्षिण-पूर्वेकडे वसलेला चंद्रपूर जिल्हा प्रथमदर्शनी कदाचित उद्योग, कोळसा आणि वीज निर्मितीसाठी परिचित वाटतो; परंतु या ओळखीच्या पलीकडे गेल्यावर चंद्रपूरचे एक विलक्षण आणि बहुरंगी रूप आपल्या समोर उलगडते. वाघांचे जंगल, प्राचीन किल्ले, महाकालीची श्रद्धा, गोंड संस्कृती, महापाषाणकालीन अवशेष, बौद्ध लेणी, झाडीपट्टीची रंगभूमी, वैदर्भीय खाद्यसंस्कृती आणि आनंदवनाची मानवतावादी परंपरा—या सगळ्यांचा एकत्रित अनुभव देणारा हा जिल्हा आहे. चंद्रपूर म्हणजे केवळ एका पर्यटनस्थळाला दिलेली भेट नाही; चंद्रपूर म्हणजे अनुभवांची एक संपूर्ण यात्रा आहे. ही यात्रा निसर्गापासून इतिहासाकडे, इतिहासापासून लोकसंस्कृतीकडे, संस्कृतीपासून मानवतेकडे आणि मानवतेपासून शाश्वत विकासाच्या विचाराकडे घेऊन जाते. भौगोलिकदृष्ट्या चंद्रप...

मुंबईला एका नातेवाईकांकडे जाण्याचा योग आला आणि त्या प्रवासात एक वेगळाच ऐतिहासिक टप्पा गाठण्याची संधी मिळाली. रायगड जिल्ह्यातील शिरढोण येथे असलेल्या वासुदेव बळवंत फडके यांच्या ऐतिहासिक वाड्याला भेट दिली. शांत परिसर, वाड्याभोवतीची शेती आणि इतिहासाच्या खुणा जपणारी ती वास्तू पाहताना एकच विचार मनात आला - याच भूमीत भारतीय सशस्त्र स्वातंत्र्यलढ्याच्या पहिल्या महान क्रांतिकारकाचे बालपण घडले होते. भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास सांगताना १८५७ च्या उठावानंतर सशस्त्र क्रांतीची ज्योत पुन्हा चेतवणारे पहिले नाव म्हणजे वासुदेव बळवंत फडके . पुढे चापेकर बंधू, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, भगतसिंग यांसारख्या क्रांतिकारकांनी ज्या सशस्त्र स्वातंत्र्यलढ्याचा मार्ग स्वीकारला, त्या विचारांची बीजे फडक्यांनीच रुजवली. त्यांच्या कार्यामागे केवळ ब्रिटिशांविषयीचा रोष नव्हता, तर स्वराज्याची स्पष्ट संकल्पना आणि राष्ट्रनिर्मितीची दूरदृष्टी होती. शिरढोणचे बालपण आणि वाड्याची साक्ष | Shirdhon Wada of Vasudeo Balwant Phadke ४ नोव्हेंबर १८४५ रोजी रायगड जिल्ह्यातील शिरढोण येथे वासुदेव बळवंत फडके यांचा जन्म झाला. आजही त्यांचा ...

वान वन्यजीव अभयारण्य हे विदर्भाच्या अमरावती जिल्ह्यातील मेळघाटातील एक महत्त्वाचे संरक्षित वनक्षेत्र आहे. हे ठिकाण दाट कोरड्या पानझडी जंगलांसाठी आणि दुर्मिळ वन्यजीवांसाठी प्रसिद्ध आहे. मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाचा एक भाग असलेले वान अभयारण्य. सुमारे २११ चौरस किलोमीटर (२१,१०० हेक्टर) मध्ये पसरलेले आहे. येथे पट्टेदार वाघ, बिबट्या, सांबर, भुंकणारे हरीण, अस्वल, रानगवे आणि जंगली कुत्रे यांसारखे अनेक वन्यजीव आढळतात. अमरावती जिल्ह्याचा काही भाग मैदानी आहे, तर काही भाग सातपुडा पर्वतरांगेत वसलेला आहे. जिल्ह्याचा हा खडकाळ आणि डोंगराळ भाग प्रामुख्याने दाट जंगलाने व्यापलेला असून येथे समृद्ध जैवविविधता आढळते. हे अभयारण्य मेळघाटला लागून असून राखीव वनक्षेत्राच्या आग्नेय भागात स्थित आहे. या अभयारण्यात प्रामुख्याने उष्णकटिबंधीय शुष्क पानझडी वृक्षांचे आच्छादन आहे आणि हे ठिकाण निसर्गप्रेमी व छायाचित्रकारांसाठी एक पर्वणीच आहे. वान अभयारण्य समुद्रसपाटीपासून १११८ मीटर उंचीवर, एका नैसर्गिक दरीजवळील शिखरावर वसलेले आहे. Wan Wildlife Sanctuary महाभारताशी संबंध... स्थानिक दंतकथेनुसार, महाभारतातील भीम आणि कीचक यांच्य...

सह्याद्रीतील २२२० वर्षांचा इतिहास सांगणारा घाट सच्चम भाना गोदावरी पुव्वसमुद्देन सहियासन्तिसलाहनकुलसरिसम जय ते कुले कुलम अथ्ति? (हे गोदावरी नदी, तू पूर्वेकडील महासागराकडे वाहत आहेस. मला सांग, सातवाहनांपेक्षा मोठा राजवंश तुम्ही कुठे पाहिला आहे?) आपण सर्वांनी चीन देशाचा सिल्क रूट (Silk route) ऐकले, वाचले असेल. पण भारत देशातील तेवढाच ऐतिहासिक, जुना आणि तितकाच महत्वाचा जागतिक व्यापारी मार्ग आपण जाणून घेऊ या... Naneghat Hills महाराष्ट्रातील एक प्राचीन पुरातत्वस्थळ असलेला नाणेघाट, पुणे आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या सीमेवर जुन्नर तालुक्यात जुन्नरपासून वायव्येस सुमारे 30 किलोमीटर अंतरावर वसलेला आहे. नाणेघाट ही रुंद रस्ता असलेली अंदाजे 3 मीटर रुंद खिंड आहे. प्राचीन काळी पश्चिम आशियातून येणाऱ्या व्यापारी मालाची वाहतूक मुंबईच्या उत्तरेकडील भरुकच्छ (भडोच/भरूच), सोपारा (सोपरीय/शूर्पारक) (आताचा नाला सोपारा) तसेच दक्षिणेकडील कलियन - आजचे कल्याण आणि चेऊल (चौल) या बंदरांमार्गे होत असे. यापैकी सोपारा बंदरावर येणाऱ्या मालाची वाहतूक प्रामुख्याने नाणेघाटाच्या खिंडीद्वारे देशावर (डेक्कन प्रदेश) होत असे. तसेच, ...