बांबूंच्या बेटातून करा ‘झुकझुक गाडी’ ची रम्य सफर | First Bamboo Garden of India, Amravati | Author: Parijaat | Maharashtra Tourism

भारतातील पहिले बांबू उद्यान अमरावतीत | Amravati Bamboo Garden

अमरावती शहराच्या पूर्वेला, वडाळी वनपरिक्षेत्राच्या विस्तीर्ण भूभागावर निसर्गरम्य वातावरणात वसलेले बांबू उद्यान म्हणजे मुलांसाठी आणि मोठ्यांसाठी आनंदाची एक सुंदर दुनिया आहे. गेल्या रविवारी आम्ही कुटुंबासह या उद्यानाला भेट दिली. शहराच्या गजबजाटापासून दूर हिरवाईने नटलेले हे ठिकाण पाहताच मन प्रसन्न झाले. उद्यानाच्या प्रवेशद्वारातून आत जाताच उंच-उंच बांबूंच्या रांगांनी आमचे स्वागत केले. काही बांबू हिरवेगार, काही पिवळसर तर काही काळपट रंगाचे होते. विविध आकार, रंग आणि प्रकारचे बांबू पाहताना मुलांच्या डोळ्यांत उत्सुकता चमकत होती. “हा बांबू एवढा उंच कसा?” “याचा रंग वेगळा का?” असे प्रश्न मुलं सतत विचारत होती. मोठ्यांनाही या निसर्गाच्या अद्भुत कलेचं अप्रूप वाटत होतं.

First Bamboo Garden of India

First Bamboo Garden of India | Toy Train

उद्यानातील सर्वात आकर्षक भाग म्हणजे टॉय ट्रेन. छोट्याशा रंगीबेरंगी रेल्वेत बसण्यासाठी मुलांनी अक्षरशः रांग लावली होती. ट्रेन सुरू होताच “झुक-झुक” आवाजात मुलांचा आनंद गगनात मावत नव्हता. बांबूंच्या दाट झाडीतून, छोट्या पुलांवरून आणि वळणावळणाच्या मार्गाने जाणारी ती सफर अतिशय रम्य वाटत होती. ट्रेनमधून दिसणारी हिरवीगार दृश्ये मनाला सुखावून टाकत होती.

उद्यानात फिरताना पक्ष्यांचा किलबिलाट, मंद वारा आणि बांबूंच्या पानांची सळसळ यामुळे वातावरण आणखी मोहक झाले होते. अनेक कुटुंबे तिथे फोटो काढण्यात, मुलांसोबत खेळण्यात रमली होती. मुलांनी बांबूपासून तयार केलेल्या वस्तूही आवडीने पाहिल्या. या प्रवासातून मुलांना निसर्गाची ओळख तर झालीच, पण पर्यावरणाचे महत्त्वही समजले. मोठ्यांनाही दैनंदिन धावपळीपासून दूर शांत आणि आनंददायी क्षण अनुभवायला मिळाले. अमरावतीतील बांबू उद्यानाची ही सहल आमच्या सर्वांच्या मनात कायमची सुंदर आठवण बनून राहिली.

First Bamboo Garden of India

साधारणपणे १५ ते २० हेक्टरवर पसरलेला हा परिसर शहरासाठी 'फुफ्फुसां'सारखे काम करतो. हे उद्यान केवळ झाडांचा संग्रह नसून, मानवी कल्पकता आणि निसर्गाची भव्यता यांचा एक अनोखा संगम आहे. विशेष म्हणजे हे भारतातील पहिले बांबू उद्यान आहे. या उद्यानाच्या निर्मितीचे मुख्य श्रेय तत्कालीन मुख्य वनसंरक्षक संजीव गौड यांना जाते. त्यांनी वडाळी वनपरिक्षेत्रातील या ओसाड जमिनीचा कायापालट करण्याची योजना आखली. अमरावती हे उष्ण हवामानाचे शहर असल्याने, शहराचे तापमान कमी करणे, बांबूच्या दुर्मिळ प्रजातींचे जतन करणे आणि रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे हे यामागचे उद्दिष्ट होते. उद्यानातील बांबूच्या वास्तू उभारण्यासाठी ईशान्य भारतातील कुशल कारागिरांना पाचारण करण्यात आले होते. स्थानिक वन कर्मचाऱ्यांच्या परिश्रमातून हे उद्यान आज पूर्णत्वास आले आहे. या उद्यानामध्ये वेगवेगळ्या बामन ची माहिती फलकाद्वारे दर्शविली आहे आणि उद्यानामध्ये जे प्राणी आढळतात त्याची माहिती सुद्धा फलकाद्वारे दिली आहे.

First Bamboo Garden of India

बांबूची विलोभनीय विविधता

या उद्यानाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे बांबूच्या ७५ दुर्मिळ प्रजाती. येथे प्रवेश केल्यावर तुम्हाला जाणवेल की बांबू म्हणजे केवळ एक काठी नसून, त्यातही किती सौंदर्य असू शकते. येथे गडद हिरवे, सोनेरी पिवळे, काळे आणि चक्क निळसर छटा असलेले बांबू पाहायला मिळतात. काही बांबू अत्यंत लवचिक आहेत, तर काही पोलादासारखे मजबूत.

First Bamboo Garden of India

बुद्ध बेली बांबू

पोटासारखा आकार असलेला 'बुद्ध बेली' बांबू पर्यटकांच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे. काही प्रजाती इतक्या उंच आहेत की त्या आकाशाला गवसणी घालतात, तर काही केवळ जमिनीलगत शोभेच्या रोपांसारख्या वाढतात.

बांबू वास्तुकलेचा नमुना

हे उद्यान केवळ झाडांसाठी नाही, तर बांबूच्या वापरासाठीही ओळखले जाते. उद्यानाचे प्रवेशद्वार बांबूच्या सांगाड्यांनी अत्यंत कलात्मकरीत्या बनवले आहे. उद्यानातून फिरताना ठिकठिकाणी बांबूचे पूल लागतात, जे ओढ्यांवरून किंवा कृत्रिम जलकुंभांवरून नेलेले आहेत. पर्यटकांना विश्रांती घेण्यासाठी बांबूच्या सुबक झोपड्या बांधल्या आहेत. इतकेच नाही तर कचराकुंड्या, कुंपण आणि दिशादर्शक फलकही बांबूपासूनच बनवलेले आहेत, जे या स्थळाची 'इको-फ्रेंडली' ओळख गडद करतात.

कॅक्टस गार्डन आणि निवडुंगाचे विश्व

First Bamboo Garden of India

बांबूच्या दाट सावलीतून बाहेर पडल्यावर आपण एका वेगळ्याच जगात येतो, ते म्हणजे 'कॅक्टस गार्डन'. येथे ३०० हून अधिक प्रकारच्या निवडुंगाच्या प्रजाती आहेत. गोल, लांब, फुलांसारखे दिसणारे आणि काट्यांचे वैविध्य असलेले हे कॅक्टस एखाद्या वाळवंटी बेटाचा भास निर्माण करतात. या विभागात फोटो काढण्यासाठी पर्यटकांची मोठी गर्दी असते.

टॉय ट्रेन

संपूर्ण उद्यानाचा फेरफटका मारण्यासाठी एक छोटी झुकझुक गाडी आहे. दाट बांबूच्या बेटांमधून जेव्हा ही गाडी जाते, तेव्हा तो अनुभव जंगल सफारीसारखा वाटतो.

म्युझियम आणि विक्री केंद्र: येथे बांबूचे एक छोटे संग्रहालय आहे, जिथे बांबूपासून बनवलेल्या वस्तू पाहायला मिळतात. तसेच काही गृहसजावटीच्या वस्तू खरेदी करण्याची सोयही असते.

मुलांसाठी खेळणी

घसरगुंडी, झोपाळे आणि साहसी खेळांसाठी स्वतंत्र जागा असल्याने हे एक परिपूर्ण 'फॅमिली डेस्टिनेशन' बनले आहे. उद्यानातील वातावरण अत्यंत शांत आणि थंड असते. बांबूच्या पानांमधून वाहणारा वारा एक विशिष्ट 'शिट्टी' सारखा आवाज निर्माण करतो, जो मनाला शांत करतो. सकाळी लवकर फिरायला येणाऱ्या लोकांसाठी आणि संध्याकाळी कौटुंबिक सहलीसाठी हे अमरावतीमधील सर्वात उत्तम ठिकाण आहे.

नैसर्गिक रचना आणि जैवविविधता

उद्यानात प्रवेश करताच तुम्हाला जाणवते की हे साधे सार्वजनिक उद्यान नसून एक छोटेखानी जंगलच आहे. सुमारे १५ हेक्टरपेक्षा जास्त परिसरात पसरलेल्या या उद्यानात बांबूच्या ७५ पेक्षा जास्त प्रजाती आहेत. यामध्ये जगातील सर्वात उंच वाढणाऱ्या बांबूपासून ते केवळ शोभेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या बुटक्या बांबूंपर्यंतची विविधता पाहायला मिळते. बांबूच्या बेटांमधून जाणारे पायमार्ग (Walking Tracks) पर्यटकांना थेट निसर्गाशी जोडतात.

थोडक्यात सांगायचे तर, अमरावतीचे बांबू गार्डन हे प्रशासकीय इच्छाशक्ती आणि निसर्गप्रेम यांचा एक सुंदर संगम आहे.

First Bamboo Garden of India

कसे पोहोचाल | How to reach Bamboo Garden Amravati

अमरावती रेल्वे स्टेशनपासून बांबू उद्यान साधारण ४.१ किमी अंतरावर आहे. कार किंवा रिक्षानी तिथे पोहोचायला १२ मिनिटे लागतात.तुम्ही रेल्वे स्टेशन किंवा बस स्थानकावरून ऑटोरिक्षा किंवा स्वतःच्या वाहनाने सहज जाऊ शकता. पण तिथे जाण्या करिता रिक्षा उपलब्ध असते. मुख्यत्वे काँग्रेस नगर रोडने जाऊन तुम्ही तिथे पोहोचू शकता.बांबू उद्यान दर सोमवारी बंद असते. इतर दिवशी ते सकाळी ८:०० ते संध्याकाळी ६:०० वाजेपर्यंत सुरू असते.

पारिजात

सहयोगी लेखक

अमरावती