चांडकापूर स्तूप: बौद्ध सर्कीट | Chandkapur Stupa Travel Guide | Vidarbha Buddhist Circuit
जगन्नाथ स्तूपाच्या दक्षिणेस सुमारे दीड किलोमीटर अंतरावर चांडकापूर परिसरातील सुलेमान टेकडीवर आणखी एका स्तूपाचे अवशेष मिळाले, उत्खनन करणाऱ्यांनी या टेकडीचा उल्लेख चांडकापूर असा केला .गोलाकार असलेल्या टेकडीमधील स्तूप आठ मीटर उंच आहे. हा स्तूप कच्च्या व भाजलेल्या विटांनी निर्मित केलेला होता. सन १९७० च्या प्रारंभिक या टेकडीचे उत्खनन केले गेले. त्यावेळी सुलेमान टेकडीची उंची सुमारे नऊ मीटर होती. या स्तूपाभोवती शेतीच्या कामासाठी नांगरणी केली गेली आणि परिसर सपाट करण्यात आला. या टेकडीवर जगन्नाथ टेकडी प्रमाणे कोणत्याही प्रकारची वास्तू बांधलेली नव्हती त्यामुळे स्तूपाचे अवशेष अखंड स्वरूपात मिळाले.
या स्तूपाची गणना भारतामधील महास्तुपामध्ये करता येते. स्तूपाच्या मधोमध सुमारे आठ मीटर खोलीवर विटांनी बांधलेले कुंडाकृतीत मातीचे भांडे सापडले. या मातीच्या भांड्यात मानवी हाडांचे व दानाचे अवशेष मिळाले. या अस्थिपात्रावर कच्च्या व पक्क्या विटांचा एक थर देऊन तो भाग बंद केला होता. अशा प्रकारचे भांडे भारतात दुसरीकडे कुठेही सापडले नाही. यावरून प्रमुख बौद्ध भिक्खूंच्या अस्थी जतन करण्यासाठी हा स्तूप बांधण्यात आला असावा, असा अंदाज आहे. परंतु हा स्तूप कोणाच्या अस्थींवर बांधण्यात आला, ते अजून समजले नाही.
Chandkarpur Stupa | Vidarbha Buddhist Circuit
उत्खननात सापडलेल्या नाण्याच्या आधारावर स्तूपाचा काळ इसवी सन पूर्व पहिले शतक समजावे या स्तूपाभोवती प्रदक्षिणा पथ मिळाले नाही. सध्या स्तूपाच्या बाजूला बोधी वृक्ष लावण्यात आला आहे. चांडकापूर स्तूप जगन्नाथ स्तुपानंतर बांधण्यात आला. पवनी व चांडकापूर येथील उत्खननावरुन पवनी व आजूबाजूच्या परिसरात हीनयान बौद्ध धर्माचे एक सुसंपन्न केंद्र होते हे सिद्ध झाले आहे.
कसे पोहोचाल | How to reach Chandkapur Stupa
- नागपूर ते पवनी हे अंतर ८४.२ किमी आहे. रस्त्याने जाण्यास पावणे दोन तास लागतात.
- पवनी (भंडारा) पासून जवळच चांडकापूर या गावात, जगन्नाथ टेकडीच्या दक्षिणेस ६०० मीटरवर ही टेकडी आहे.
- सर्वात जवळचे विमानतळ नागपूरचे आहे. तेथून पवनीला जाण्यासाठी टॅक्सी किंवा बसची सुविधा उपलब्ध आहे.
- सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन भंडारा रोड किंवा नागपूर आहे.
- रस्त्याने नागपूर, भंडारा किंवा उमरेडवरून पवनीसाठी नियमित बसेस आणि खासगी वाहने मिळतात.
तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? तुमचे मत कमेंटमध्ये लिहा आणि मित्रांसोबत शेअर करा.
Comments
Post a Comment
तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️