राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या गुरुकुंज मोझरीत करा आध्यात्मिक साधना | Tukdoji Maharaj Mozri Ashram Travel Guide | Temples in Maharashtra

३० एप्रिल: राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांची आज जयंती | April 30: Birth anniversary of Rashtrasant Tukadoji Maharaj

मनी नाही भाव, म्हणे देवा मला पाव...

Rashtrasant Tukdoji Maharaj

गुरुकुंज मोझरी आश्रम हा विदर्भाच्या अमरावती जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचे आध्यात्मिक व सामाजिक केंद्र आहे. हा आश्रम राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांनी स्थापन केला. त्यांच्या कार्यामुळे हा आश्रम केवळ धार्मिक नव्हे तर समाजप्रबोधनाचे केंद्र म्हणूनही प्रसिद्ध झाला आहे. गुरुकुंज मोझरी आश्रमाची स्थापना लोकांमध्ये नैतिक मूल्ये, स्वावलंबन आणि राष्ट्रप्रेम जागृत करण्यासाठी करण्यात आली. तुकडोजी महाराजांनी आपल्या कीर्तन, प्रवचन आणि लेखनातून समाजातील अंधश्रद्धा, जातिभेद आणि अशिक्षितता या विरुद्ध जनजागृती केली. आश्रमात आजही त्यांच्या शिकवणींचे पालन केले जाते. या आश्रमाचे मुख्य आकर्षण म्हणजे तुकडोजी महाराजांची समाधी, ध्यानमंदिर आणि विविध सामाजिक उपक्रम. येथे नियमितपणे भजन, कीर्तन, योगशिबिरे आणि समाजसेवेचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. अनेक भक्त आणि पर्यटक येथे शांतता, आध्यात्मिकता आणि प्रेरणा मिळवण्यासाठी भेट देतात. 

गुरुकुंज मोझरी आश्रमाचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे ग्रामीण विकासासाठी केलेले कार्य. शिक्षण, स्वच्छता, ग्रामविकास आणि स्वावलंबन यावर आश्रमाने विशेष भर दिला आहे. त्यामुळे हा आश्रम एक आदर्श समाजनिर्मितीचे केंद्र म्हणून ओळखला जातो. एकंदरीत, गुरुकुंज मोझरी आश्रम हा आध्यात्मिक साधना आणि सामाजिक परिवर्तन यांचा संगम आहे. येथे येणाऱ्या प्रत्येकाला जीवनाकडे बघण्याचा सकारात्मक दृष्टिकोन मिळतो आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची प्रेरणा मिळते.

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांविषयी | About National Saint Tukdoji Maharaj

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा जन्म ३० एप्रिल १९०९ रोजी अमरावती जिल्ह्यातील यावली येथे झाला. त्यांचे मूळ नाव माणिक बंडोजी इंगळे होते. ते एक महान संत, समाजसुधारक आणि कीर्तनकार होते. त्यांनी आपल्या कीर्तनांच्या माध्यमातून समाजातील अंधश्रद्धा, व्यसनाधीनता आणि अन्यायाविरुद्ध जनजागृती केली. तुकडोजी महाराजांनी “ग्रामगीता” हा प्रसिद्ध ग्रंथ लिहिला, ज्यामध्ये त्यांनी आदर्श गावाची संकल्पना मांडली आहे. त्यांच्या विचारांमध्ये स्वच्छता, शिक्षण, श्रम आणि एकोपा यांना विशेष महत्त्व होते. त्यांनी स्वातंत्र्य चळवळीतही सहभाग घेतला आणि देशभक्तीचा संदेश दिला. त्यांचे जीवन अत्यंत साधे व लोककल्याणासाठी समर्पित होते. त्यांनी समाजात नैतिक मूल्ये रुजवण्याचा प्रयत्न केला. ११ ऑक्टोबर १९६८ रोजी त्यांचे निधन झाले, पण त्यांच्या कार्याचा प्रभाव आजही समाजावर कायम आहे. अशा या महान संतांचे विचार आणि कार्य आजच्या पिढीसाठी प्रेरणादायी आहेत.

Tukdoji Maharaj Mahasamadhi
Tukdoji Maharaj Mahasamadhi

समाधीस्थळाचे वैशिष्ट्य | Characteristics of the Mahasamadhi

गुरुकुंज आश्रमासमोर अत्यंत शांत व पवित्र परिसरात समाधी आहे. येथे दररोज भक्त दर्शनासाठी येतात. परिसरात भव्य प्रवेशद्वार, सभामंडप, ध्यानासाठी जागा आहे. येथे महाराजांचा भव्य पुतळाही उभारण्यात आला आहे.

आश्रमाचे ब्रीद: सर्व धर्म, सर्व पंथ, सर्व मानव यांचे स्वागत.

मोझरीला कसे जावे? | How to go to Mozari?

1. सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन: अमरावती (सुमारे ३५ किमी). अमरावतीहून बस किंवा टॅक्सीने मोझरीला सहज पोहोचता येते.

2. रस्त्याने: नागपूर (सुमारे १२० किमी), अमरावती (सुमारे ३५ किमी). महाराष्ट्र राज्य परिवहन बस सेवा नियमित उपलब्ध आहे.

3. जवळचे विमानतळ: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नागपूर. तेथून टॅक्सी किंवा बसने मोझरीला जाता येते.

दर्शनाची वेळ: मोझरीतील मुख्य आकर्षण म्हणजे गुरुकुंज आश्रम. सकाळी ५ ते १२ वाजेपर्यंत. दुपारी ४ ते रात्री ९ वाजेपर्यंत खुला असतो. (वेळा सण/उत्सवानुसार बदलू शकतात)
  • भेट देण्यासाठी उत्तम काळ: ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी
  • राहण्याची सोय: आश्रमात साधी निवास व्यवस्था उपलब्ध आहे.
  • भोजन: आश्रमात साधे व शुद्ध शाकाहारी जेवण मिळते.
  • विशेष दिवस: पुण्यतिथी व जयंतीला येथे मोठी गर्दी असते.
तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️

Comments

Post a Comment

तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️

Feed
Community
Search
Tours
🔍 शोधा
✕
लेख लोड होत आहेत...
✕
🤖

📲 WhatsApp वर रोज Quiz, Polls आणि मजेशीर माहिती

GK Quiz, Polls, नवीन लेख आणि खास तथ्ये थेट तुमच्या WhatsApp वर! 😊

रोज नवीन काहीतरी मिळवा
👉 आत्ता Subscribe करा

✍️ तुमचा प्रवास अनुभव प्रकाशित करू इच्छिता?

तुमची कथा आम्हाला पाठवा आणि ती हजारो वाचकांपर्यंत पोहोचवा 😊

👉 अनुभव पाठवा
💡
आजचा मराठी शब्द by WhatsUp मराठी
या शब्दाचा अर्थ काय आहे?
उत्तर पाहण्यासाठी कार्ड flip करा ↻
📌 अर्थ:
🌿 उगम:
🔄 समानार्थी:
अवखळ|खोडकर व मुक्त स्वभावाचा|देशज मराठी|चंचल|Eg. तिचे अवखळ हसू सगळ्यांना आवडते.
लाघव|नम्र गोडवा|संस्कृत|मृदुता|Eg. त्यांच्या बोलण्यात विलक्षण लाघव आहे.
नितळ|पूर्ण स्वच्छ व निर्मळ|देशज मराठी|शुद्ध|Eg. डोंगरातील पाणी नितळ आहे.
तरल|अत्यंत सूक्ष्म व भावपूर्ण|संस्कृत|कोमल|Eg. तिची कविता तरल भावनांनी भरलेली आहे.
रम्य|आनंददायी सुंदर|संस्कृत|मनोहर|Eg. सह्याद्रीचे दृश्य रम्य वाटते.
ओंजळ|हाताचा कप्पा|देशज मराठी|हातभर|Eg. त्याने ओंजळीत पाणी घेतले.
हळुवार|अत्यंत अलगद|देशज मराठी|मंद|Eg. हळुवार वारा वाहत होता.
मंजुळ|गोड आणि सुरेल|संस्कृत|मधुर|Eg. तिचा आवाज मंजुळ आहे.
मृद्गंध|पहिल्या पावसातील मातीचा सुगंध|संस्कृत|मातीकस्तुरी|Eg. मृद्गंध दरवळला.
आभाळमाया|असीम प्रेम|देशज मराठी|अपार माया|Eg. आईची आभाळमाया विसरता येत नाही.
धुंद|पूर्ण तल्लीन|देशज मराठी|मग्न|Eg. तो संगीतात धुंद झाला.
झुळूक|मंद वाऱ्याची लहर|देशज मराठी|समीर|Eg. थंड झुळूक आली.
नभ|आकाश|संस्कृत|गगन|Eg. नभ निरभ्र होते.
उमाळा|भावनांचा अचानक उफाळ|देशज मराठी|आवेग|Eg. त्याला आनंदाचा उमाळा आला.
साजिरी|सुंदर व मोहक|देशज मराठी|गोजिरी|Eg. ती साजिरी दिसत होती.
गंधाळलेला|सुगंधाने भरलेला|देशज मराठी|दरवळता|Eg. फुलांनी गंधाळलेले अंगण होते.
कवडसा|प्रकाशाची हलकी झलक|देशज मराठी|किरण|Eg. सूर्याचा कवडसा पडला.
जिव्हाळा|आत्मीय ओढ|देशज मराठी|आपुलकी|Eg. गावाशी त्यांचा जिव्हाळा आहे.
लय|तालबद्ध गती|संस्कृत|ताल|Eg. गाण्याची लय सुंदर होती.
कोमेजलेला|ताजेपणा हरवलेला|देशज मराठी|म्लान|Eg. कोमेजलेली फुले दिसत होती.
दरवळ|मंद सुगंध|देशज मराठी|सुगंध|Eg. चाफ्याचा दरवळ पसरला.
सावळा|गडद सौंदर्य असलेला|देशज मराठी|श्याम|Eg. सावळ्या ढगांनी आकाश भरले.
सतेज|तेजस्वी व टवटवीत|संस्कृत|प्रसन्न|Eg. तिचा चेहरा सतेज दिसत होता.
मधुमालती|सुगंधी वेल|संस्कृत|फुलवेल|Eg. अंगणात मधुमालती फुलली होती.
गुंफण|सुंदर विणलेली रचना|देशज मराठी|रचना|Eg. कथानकाची गुंफण अप्रतिम आहे.
हुरहूर|मनातील ओढ|देशज मराठी|व्याकुळता|Eg. जुन्या दिवसांची हुरहूर लागली.
निवांत|पूर्ण शांत|देशज मराठी|शांत|Eg. गावातील निवांत वातावरण सुखावह असते.
तुषार|पाण्याचे सूक्ष्म थेंब|संस्कृत|शिंतोडे|Eg. धबधब्याचे तुषार अंगावर पडले.
मंतरलेला|जादुई भासणारा|देशज मराठी|मोहक|Eg. पावसाळ्यातला सह्याद्री मंतरलेला वाटतो.
लवलवता|हलका डोलणारा|देशज मराठी|डुलणारा|Eg. दिव्याची ज्योत लवलवत होती.
उमेद|आशावादी ऊर्जा|फारसीमार्गे मराठी|आशा|Eg. तरुणांमध्ये उमेद आहे.
गोजिरी|नाजूक सुंदर|देशज मराठी|साजिरी|Eg. गोजिरी बाहुली सगळ्यांना आवडली.
मोहोर|फुलांचा पहिला बहर|देशज मराठी|बहर|Eg. आंब्याला मोहोर आला आहे.
सुगंधी|सुगंध असलेले|संस्कृत|दरवळते|Eg. सुगंधी फुले बहरली.
अमृततुल्य|अत्यंत मधुर|संस्कृत|अतिगोड|Eg. गावचा चहा अमृततुल्य लागतो.
झंकार|घणघणता नाद|संस्कृत|निनाद|Eg. घंटांचा झंकार झाला.
सहजसुंदर|नैसर्गिक सुंदर|देशज मराठी|स्वाभाविक|Eg. तिचे सहजसुंदर हास्य खुलले.
आसमंत|सभोवतालचा परिसर|संस्कृत|परिसर|Eg. आसमंत शांत होता.
सुकुमार|नाजूक व कोमल|संस्कृत|कोवळा|Eg. सुकुमार फुलांचा गंध दरवळला.
निर्झर|वाहता झरा|संस्कृत|झरा|Eg. डोंगरातून निर्झर वाहत होता.
नादमय|संगीतपूर्ण|संस्कृत|सुरेल|Eg. सभागृह नादमय झाले.
मनोहर|मन जिंकणारे|संस्कृत|रम्य|Eg. मनोहर दृश्य पाहून सारे थक्क झाले.
स्पंदन|हलकी जाणीव किंवा धडधड|संस्कृत|धडधड|Eg. संगीताचे स्पंदन जाणवत होते.
चैतन्य|जीवनशक्ती|संस्कृत|ऊर्जा|Eg. वसंत ऋतूत निसर्गात चैतन्य येते.
मृदुल|मऊ व कोमल|संस्कृत|नाजूक|Eg. मृदुल वाळूवर पावले उमटली.
अलवार|अत्यंत हळुवार|देशज मराठी|मंद|Eg. ती अलवार हसली.
स्वैर|बंधनमुक्त|संस्कृत|मुक्त|Eg. पक्षी स्वैर उडत होते.
सुरभि|सुगंध|संस्कृत|दरवळ|Eg. फुलांची सुरभि दरवळली.
दीप्ती|प्रकाशमान तेज|संस्कृत|तेज|Eg. तिच्या डोळ्यांत दीप्ती होती.
प्राजक्त|सुगंधी फुलझाड|संस्कृत|पारिजात|Eg. अंगणात प्राजक्त फुलला होता.
निरभ्र|पूर्ण स्वच्छ|संस्कृत|ढगविरहित|Eg. निरभ्र आकाश सुंदर दिसत होते.

अजून इंटरेस्टिंग...

कोकणस्पर्श: निसर्ग, संस्कृती आणि स्वप्नांचा प्रवास | Author: Eknath Acharekar | Konkansparsh; Explore the hidden treasures of Konkan | Maharashtra Tourism

Image
आचऱ्याच्या खारफुटीपासून ते हिडन बीच कॅम्पिंगपर्यंत ...बालपणीच्या निसर्गप्रेमातून जन्माला आलेला आणि शाश्वत पर्यटनाचा नवा आदर्श ठरलेला कोकणस्पर्शचा प्रेरणादायी प्रवास. मासेमारी करणाऱ्या कुटुंबातील एकनाथ आचरेकर या तरुणाचा IT क्षेत्रातून पर्यटन उद्योजकतेकडे झालेला हा प्रवास आज स्थानिक रोजगारनिर्मिती आणि कोकणाच्या अस्सल अनुभवाचा नवा अध्याय लिहित आहे. हे कसं शक्य झालं ते त्यांच्याचकडून समजून घेऊ यात! Konkansparsh; Explore the hidden treasures of Konkan कोकणाचा खरा अनुभव देणारी जिवंत कहाणी ‘कोकणस्पर्श’ चा आमचा अधिकृत प्रवास ऑक्टोबर २०१८ मध्ये सुरू झाला, पण कोकणाशी असलेलं आमचं नातं लहानपणापासूनच खूप घट्ट आहे. निसर्ग, समुद्र आणि स्थानिक संस्कृतीशी असलेल्या या जवळिकीमधूनच या पर्यटन उपक्रमाची प्रेरणा मिळाली. आमचं बालपण आचरा परिसरातील ‘बागजामडुळवाडी’ या छोट्या बेटावर गेलं. चारही बाजूंनी खाऱ्या पाण्याने वेढलेलं असूनही या बेटावरील विहिरींमध्ये गोड पाणी मिळतं, ही निसर्गाची एक अद्भुत देणगी आहे. बागजामडुळवाडी या भागातील बहुतांश लोकांचा मुख्य व्यवसाय मासेमारी आणि मेहनतीची कामं हा आहे. साधारण ४०–५०...
...पुढे वाचा

सह्याद्रीतील शिल्परत्न ‘अमृतेश्वर मंदिर’ | नरेंद्र चांदेवार | Author: Narendra Chandewar | Amruteshwar Temple | Maharashtra Tourism | Incredible India

Image
कळसुबाई - हरिश्चंद्र वन्यजीव अभयारण्याला भेट देण्याचा प्रसंग नुकताच आला. या ठिकाणी सह्याद्री पर्वत रांगांमधील गिरीदुर्गसह अतिप्राचीन मंदिर पाहायला मिळतात. राजूरमार्गे भंडारदरा ते रतनवाडी असा प्रवास केल्यानंतर अमृतेश्वर मंदिर बघायला मिळते. प्रवरा नदीच्या उगमाजवळ आणि रतनगडाच्या पायथ्याशी वसलेले जुने अमृतेश्वर मंदिर म्हणजे अगदी डोक्यापासून पायापर्यंत कोरलेले दगडी शिल्पच आहे. हे मंदिर कोरीव कलेचा उत्तम नमुना मानले जाते. Amruteshwar Temple महाराष्ट्रात वेरूळचे घृष्णेश्वर, अंबरनाथचे शिवमंदिर, नाशिकजवळील गोंदेश्वर, शिखर शिंगणापूरचे शंभू महादेव, त्र्यंबकेश्वर अशी शिल्पमंदिरे अगदी बोटावर मोजण्याइतकीच आहेत. या यादीत रतनवाडीतील अमृतेश्वर मंदिराचाही समावेश होतो. शिलाहार राजा झंज याने गोदावरी ते भीमा या नद्यांच्या दरम्यान १२ शिवालये उभारली, त्यातील हे एक प्रमुख मंदिर आहे. सध्या या मंदिराची देखरेख भारतीय पुरातत्व विभागाकडे आहे. भारतीय पुरातत्त्व खात्याच्या नोंदीनुसार, अमृतेश्वर मंदिर १२व्या किंवा १३व्या शतकातील आहे. भंडारदरासारख्या लोकप्रिय पर्यटनस्थळाजवळच रतनगडाच्या पायथ्याशी हे मंदिर आहे. निसर्...
...पुढे वाचा

नागपुरातील संजीवनग्राममध्ये घ्या ‘वेलनेस टुरिझम’ चा आनंद | Sanjeevan Nature Cure | Wellness Tourism in Maharashtra

Image
आजच्या धावपळीच्या जीवनात माणूस आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होत असला, तरी मानसिक आणि शारीरिक थकवा त्याला कायम सतावत असतो. हा अनुभव आपणा सर्वांनाही निश्चित येत असणार. अशात मानसिक शांतता कशी आणि कुठे मिळणार? थोडा वेळतरी रोजच्या या दगदगीतून बाहेर पडण्याची इच्छा तुम्हाला नक्कीच होत असणार? पण हे शक्य आहे का? हो, नक्कीच आहे. आणि यावर पर्याय आहे, ‘वेलनेस टुरिझम’ ! “वेलनेस पर्यटन” ही संकल्पना केवळ प्रवासापुरती मर्यादित नाही, तर ती एक संपूर्ण आरोग्यदायी जीवनशैलीचा अनुभव आहे. हा प्रवास तुमच्या नियमित जीवनातील ताणतणाव कमी करुन मन अधिक स्थिर आणि सकारात्मक करतो. याशिवाय, शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडून आरोग्य सुधारते, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि जीवनशैलीत सकारात्मक बदल घडतो. वेलनेस पर्यटन म्हणजे निसर्गाच्या सान्निध्यात राहून शरीर, मन आणि आत्म्याला ताजेतवाने करण्याचा प्रयत्न . यात योग, ध्यान, आयुर्वेदिक उपचार, स्पा थेरपी, नैसर्गिक आहार आणि शांत वातावरण यांचा समावेश असतो. शहरातील कोलाहलापासून दूर जाऊन स्वतः शी संवाद साधण्याची ही एक अनोखी संधी असते. भारतामध्ये वेलनेस पर्यटनाची परंपरा प्राचीन काळापासून आहे. ...
...पुढे वाचा

गड सर केला…आणि मनही | हरिश्चंद्रगडाचा धाडसी प्रवास | Author: Shubhangi Kalmegh | Harishchandragad Trekking Experience & Guide | Forts of Maharashtra

Image
हरिश्चंद्रगडाचा धाडसी प्रवास | Harishchandragad Trek हरिश्चंद्रगडाचा धाडसी प्रवास सर्वप्रथम मी रिल संस्कृतीला धन्यवाद करेल की त्याच्या मोहात मी निसर्गाच्या कुशीत जाण्याचा आणि त्यातही ट्रेकिंगसाठी हरिश्चंद्रगडावर जाण्याचा निर्णय घेतला. काही गोष्टी सोशल ट्रेंड म्हणून केल्या तरी त्याने आत्मिक साद इतकी छान जुंपते की आपलं जीवनच डिस्कव्हरी वाटायला लागतं. कारण जे निसर्गात अनुभवास  येतं  ते चार भिंतींच्या महालात कधीच नाही येणार. रोजच्या दिनचर्येत अडकलेलो आपण या वेंधळ्या जगात अर्थ शोधण्याचा प्रयत्न करतो पण सपशेल अपयशी ठरून निराशेच्या टोकावर पोहचल्यावर निसर्गाचं शांत टोक आठवतं. मलाही आठवलं त्यामुळे माझ्यासारख्याचं ज्या दोघी मैत्रिणींना माझ्या आधी आठवलं त्यांना समोर करून मी वाट धरली मला हरवून टाकणाऱ्या वाटेची. उत्साह, थोडी भीती, आणि एक अनामिक ओढ मनात घेऊन आम्ही निघालो. Amazing scenery during the journey रात्रभराचा प्रवास… आणि पहाटे ३ वाजता आम्ही इगतपुरी स्टेशनला उतरलो . वातावरण थोडं गार, थोडं धूसर होतं. गाईडने जिवंत घरी पोहचून देण्याची ग्वाही दिली पण मनात तेव्हाच कूठे खरा थरार चालु झाल...
...पुढे वाचा

सेल्युलर जेलचा थरारक अनुभव : वेदना, त्याग आणि देशभक्तीचा इतिहास | डॉ. संपदा नासेरी | Author: Dr. Sampada Naseri | Cellular Jail Experience | Andaman & Nicobar Islands | Incredible India

Image
त्या अंधाऱ्या कोठड्यांत अजूनही घुमतो स्वातंत्र्यलढा Cellular Jail, Photo Credits: Aishwarya H अंदमान बेटावरील सेल्युलर जेल म्हणजे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचा जिवंत इतिहास. पोर्टब्लेअरमध्ये पाऊल टाकताच निळ्याशार समुद्राच्या सौंदर्यामागे दडलेली वेदना आणि बलिदानाची कहाणी मनाला स्पर्श करून जात होती. त्या काळ्या पाण्याच्या शिक्षेचे प्रतीक असलेला हा सेल्युलर जेल केवळ एक वास्तू नसून, हजारो क्रांतिकारकांच्या त्यागाचा साक्षीदार आहे. आपल्यासारखा मराठी माणूस तेथे पोहोचतो तेव्हा त्याला सर्वप्रथम स्मरण होते ते स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदार सावरकर यांचे. त्यांनी देशासाठी सोसलेल्या अमानवीय अत्याचाराचे. कसे दिवस कंठले असतील त्यांनी येथे. आपण तर येथील कोठडीत एक दिवसही राहू शकणार नाही. Cellular Jail, Photo Credits: Aishwarya H जेलच्या मुख्य प्रवेशद्वारातून आत जाताना अंगावर एक वेगळाच शहारा आला. उंच भिंती, अरुंद कोठड्या आणि शांततेतही ऐकू येणारा इतिहास… प्रत्येक विट जणू स्वातंत्र्यवीरांच्या वेदना सांगत होती. त्या कोठड्यांपैकी एक कोठडी होती विनायक दामोदर सावरकर यांची. त्या छोट्याशा अंधाऱ्या खोलीसमोर उभे राह...
...पुढे वाचा

नागपुरातील मोहिते वाडा : संघ शाखेची जन्मभूमी | Author: Amol Pusadkar | Mohite Wada, Birthplace of the Rashtriya Swayamsevak Sangh | Heritage Tourism | Maharashtra Tourism

Image
नागपूरची ओळख जशी संत्र्याचे शहर अशी आहे तशीच नागपूरची आणखी एक ओळख म्हणजे ही “ राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ” या जगातील सगळ्यात मोठ्या स्वयंसेवी संघटनेची जन्मभूमी आहे. नागपूरमधील जुने नागपूर ज्याला ‘ महाल ’ असे संबोधतात त्या महालमध्ये मोहितेचा वाडा कोणता असे विचारले तर कदाचित आज कोणी सांगणार नाही. परंतु संघाशी संबंधित लोकांना माहिती आहे की ज्याला आज लोक ‘ संघ बिल्डिंग ’ किंवा संघ मुख्यालय किंवा डॉक्टर हेडगेवार भवन म्हणून ओळखतात ही वास्तु म्हणजेच मोहितेंचा वाडा आहे. याच्या डाव्या बाजूला भारत महिला विद्यालय व उजव्या बाजूला सुप्रसिद्ध भुऱ्याचा गणपती आहे. बडकस चौकापासून पूर्वेला हे ठिकाण आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या इतिहासात नागपूर येथील “मोहिते वाडा” या स्थळाला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. संघ स्थापनेनंतर दैनंदिन शाखेची संकल्पना ज्या ठिकाणी प्रत्यक्ष आकाराला आली, ते हे ऐतिहासिक स्थान होय. जेथील मातीला पूजनीय डॉक्टर हेडगेवार यांचा पदस्पर्श झालेला आहे असे हे स्थान आजही स्वयंसेवकांसाठी प्रेरणास्थान मानले जाते. Dr. Keshav Baliram Hedgewar १९२६ मध्ये दैनंदिन शाखा सुरू | First Sangh Shakha i...
...पुढे वाचा

‘पुरण पोळी’ च्या गावाला जाऊ या....! आजनसरा | Author: Sakhi | Ajansara Temple | Temples in Maharashtra | Maharashtra Tourism

Image
नवसाला पावणारे आजनसरा येथील श्री भोजाजी महाराज देवस्थान Ajansara Temple | Temples in Maharashtra विदर्भात वर्धा जिल्ह्याच्या हिंगणघाट तालुक्यात एक गाव असे आहे जेथे दररोज हजारो किलो पुरण बनते आणि तेथील देवस्थानात फक्त पुरण पोळीचाच नैवेद्य दाखविला जातो. या गावाचे नाव आहे आजनसरा . येथील श्री भोजाजी महाराज देवस्थान म्हणजे नवसाला पावणारे देवस्थान अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. आजनसरा येथील भोजाजी महाराज मंदिरात पुरण पोळीच्या नैवेद्याची परंपरा कधी आणि कुणी सुरू केली याबाबत नेमकी माहिती नाही. परंतु याबाबतच्या आख्यायिकेनुसार, एका भक्ताच्या स्वप्नात भोजाजी महाराज आले आणि त्यांनी पुरणाच्या नैवेद्याचा दृष्टांत दिला, तेव्हापासून येथे पुरण पोळीचा नैवेद्य दाखविण्याची परंपरा सुरू आहे. पुरणपोळ्या बनवा चुलीवर Ajansara Temple | Temples in Maharashtra संत भोजाजी महाराजांचे तीर्थक्षेत्र पुरणपोळीच्या स्वयंपाकासाठी सर्वदूर प्रसिद्ध आहे. रविवारी आणि बुधवारी संपूर्ण विदर्भातून हजारो भाविक आजनसरा येथे पुरणपोळीचा नैवेद्य घेऊन येतात. याशिवाय मंदिर परिसरातही स्वयंपाकासाठी आठ ते दहा शेड तयार करण्यात आले आहेत. ...
...पुढे वाचा

देवलापारची गढी | Deolapar Fort | Forts near Nagpur | Forts in Vidarbha

Image
ना गपूर जिल्ह्याच्या रामटेक तालुक्यातील देवलापार गावाच्या पश्चिमेस एका ग्रामीण पाझर (डोंगरगाव) तलावाच्या काठाकाठाने गेलो की एका भव्य वास्तुचे भग्नावशेष आपले लक्ष वेधून घेतात. देवलापारच्या डाकबंगल्यापासून हे अंतर घनदाट जंगलात साधारण ४ किमी असावे. गोमुखापासूनही आडवाटेने येथे जाता येते. गेल्यागेल्या दृष्टीस पडते ते या गढीचे भव्य कमानी प्रवेशद्वार. विविध शिल्पांनी व चुन्याच्या लिंपणाने निर्मित हे प्रवेशद्वार गोंड स्थापत्याची चुणूक दाखवते. तटबंदीची भिंत लालसर प्रवाळ प्रस्तराची असून भव्य, उंच व रुंद आहे. उभय बाजूंना चावड्या व ओटे आहेत. लोखंडाच्या कड्या, खिळे व जोडपट्ट्या दिसतात. Devlapar Fort | Forts of Vidarbha त्यावरुन ही वास्तू मध्ययुगीन असल्याचे जाणवते. ही वास्तु गोंड सरदार राजाखानची असावी असे तज्ञांचे म्हणणे आहे. गोंड स्थापत्य शैली प्रवेशद्वारातून आत गेलो की भव्य चौकोनी वास्तूचे अवशेष दृष्टीस पडतात. ३६०० चौरसवर्ग फुटाच्या या वास्तूच्या अंतरभागात कमीतकमी ६ भव्य कक्ष, व्हरांडे, छज्जे व खिडक्या असाव्यात. गढी दुमजली असून दगडाच्या पायऱ्या आहेत. येथे भुयार असावे,असे इतिहासकारांचे म्हणणे आहे. ...
...पुढे वाचा

तुम्ही पण होऊ शकता पर्यटन उद्योजिका, महाराष्ट्र शासनाच्या ‘आई’ महिला पर्यटन धोरण | महाराष्ट्र स्टार्टप स्टोरीज | Tours & Travel Entrepreneurship for Women | Startups & Careers | Maharashtra Startup Stories

Image
‘आई’ च्या पंखांनी महिला घेताहेत पर्यटन व्यवसायात उंच भरारी ! पहाटेची वेळ. सह्याद्रीच्या कुशीतल्या एका छोट्याशा गावात सुनीता चुलीवर चहा ठेवते आणि मोबाईलवर आलेल्या बुकिंगचा संदेश पुन्हा एकदा वाचते . कालपर्यंत शेतमजुरीवर संसार चालवणारी ही महिला आज स्वत: च्या छोट्याशा कृषी-पर्यटन केंद्राची मालकीण आहे . तिच्या घरातील रिकाम्या खोल्या आता पर्यटकांसाठी ‘ होमस्टे ’ बनल्या आहेत. गावातील महिलांनी मिळून तयार केलेल्या भाकरी, ठेचा, पिठलं आणि लोककलेच्या कार्यक्रमामुळे शहरातून येणारे पर्यटक भारावून जातात. सुनीताच्या डोळ्यांतील आत्मविश्वास ही केवळ एका महिलेची कथा नाही; तर महाराष्ट्र शासनाच्या ‘आई’ महिला पर्यटन धोरणामुळे उभ्या राहत असलेल्या नव्या ग्रामीण अर्थक्रांतीची सुरुवात आहे . महिलांच्या हातात केवळ संसाराची नव्हे, तर अर्थव्यवस्थेची सूत्रेही यावीत, या उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाने ‘आई’ महिला पर्यटन धोरण राबवले आहे. पर्यटन क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढवणे, त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे आणि ग्रामीण भागात रोजगारनिर्मिती करणे हा या धोरणाचा मुख्य हेतू आहे. राज्य शासनाच्या पर्यटन धोरण २०२३ मध्ये पर्यटन...
...पुढे वाचा

ज्योतिबाच्या यात्रेत सासनकाठ्या का आणतात? डॉ. संपदा नासेरी | Dr. Sampada Naseri | Jyotiba Temple Experience Kolhapur | Temples in Maharashtra

Image
महाराष्ट्रातील मंदिरे | Temples in Maharashtra Series नुकताच मार्च महिन्यात शिवाजी विद्यापीठ कोल्हापूर येथे भेट देण्याचा योग आला आणि त्यानिमित्ताने ज्योतिबा देवस्थान कोल्हापूर वाडी रत्नागिरीलाही जाण्याचे भाग्य लाभले. या डोंगराचा रस्ता अतिशय उत्तम असून आम्ही अर्टिगा या गाडीने डोंगरावर जायला निघालो. जातांना आम्हाला रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला निसर्गाची उत्तम कलाकृती आढळून येत होती, त्याचप्रमाणे रंगीबेरंगी रेग्यांमधून भाविक देवस्थानाकडे जात होते आणि काही ठिकाणी भाविक मुक्कामही करताना दिसले.आमच्या सोबत असलेले गाडी चालक दादा आम्हांला मंदिराची माहिती पण देत होते.चैत्र पौर्णिमा नुकतीच आटोपली होती आणि रविवार होता त्यामुळे मनात शंका होती की देवळात नक्कीच प्रचंड गर्दी असेल. परंतु आम्ही सकाळी सव्वासहालाच कोल्हापुरहून वाडी रत्नागिरीला निघालो आणि सात पर्यंत पोहोचलो सुद्धा.त्यामुळे आम्हाला थोडी कमी गर्दी मिळाली. त्यानंतर काही वेळाने तिथे भाविकांची गर्दी झालेली आढळून आली. दर्शनाच्या रांगेत लागलो असताना भाविकांचे मंदिराभोवती संपूर्ण लोटांगण घालून नवस फेडणे चालू होते, नुकतेच लग्न झालेली जोडपी आशीर...
...पुढे वाचा