आमनेरचा किल्ला | Amner Fort | Forts near Nagpur | Forts in Vidarbha

विदर्भात अर्वाचीन काळात इ.स.च्या १५ व्या शतकात श्रीमंत गोंडांची राज्ये होती. त्यानंतर हा प्रांत श्रीमंत भोसले नृपतींच्या अखत्यारित गेला. हे किल्ले आलटून पालटून गोंड व भोसलेंच्या ताब्यात होते. नागपूर जिल्ह्यात नरखेड तालुक्यात एका उंच व टणक जागेवर हा आमनेरचा किल्ला उभा आहे. वर्धा-जाम आणि वसिष्ठा नद्यांच्या त्रिवेणी संगमावर हा दुर्गराज असून या किल्ल्याच्या परिसरात तीन मध्यम लोकवस्तींची खेडे आहेत. आमनेर, मुक्तापूर आणि जलालखेडा.

आमनेरचा किल्ला | Amner Fort | Forts near Nagpur | Forts in Vidarbha

किल्ल्याला एकूण ८ बुरुज असून ७ शिल्लक आहेत. हा किल्ला १२ व्या, १३ व्या शतकापासून अस्तित्वात असावा. नदीच्या काठाकाठाने किल्ल्यास प्रदक्षिणा घालता येते. पण सांभाळून. तिन्ही बाजूला काळेशार पाणी आणि एका बाजूला खंदक अशी आमदेर किल्ल्याची रचना आहे. किल्ल्याच्या बुरुजाअंतर्गत खोलगट असे पठार असून जुजबी शेती चालते. दक्षिणेस श्री सोमेश्वराचे अतिभव्य मंदिर आहे. मंदिरात काही प्रतिमाही दिसतात. हे शिवमंदिर जागृत देवस्थान असून या संपूर्ण परिसरात एवढे सुंदर, भव्य व डेरेदार मंदिर नाही. निसर्गाचे उत्तम लेणे या दुर्गराजास लाभले आहे. याच किल्ल्याच्या मध्यभागी पण सर्वात उंच शिखरावर एक मंदिर आहे. मंदिरात शाक्तपंथीयांची कुलदैवत असलेली शक्ती प्रतिमा असून तिचे रुप देखणे आहे. श्रीमंत माधवराव पेशवे यांनी या किल्ल्यावर दोनदा स्वारी केल्याची नोंद आहे. इ.स. १७६५-६६ च्या ऑक्टोबर महिन्यात माधवराव नागपूरवर चालून आले होते. हे कळताच श्रीमंत जानोजी भोसले मुधोजींसह ७०० स्वारांनिशी आमनेरच्या किल्ल्यात गेले. भोसलेंनी वकील पाठवून तहाची बोलणी केली आणि पुढील युद्ध थांबले. १७६८ साली पुन्हा जानोजींवर नाराज माधवराव डेरेदाखल झाले. ते वरुड-आमनेर मार्गे या किल्ल्यात पोहोचल्याचे कळते. १७६९ साली पेशव्यांनी हा किल्ला जिंकला. असा हा आमनेर-जलालखेड्याचा किल्ला विदर्भाच्या इतिहासाचा मूक साक्षीदार आहे.

कसे पोहोचाल | How to go to Amner Fort | Forts of Vidarbha

हा किल्ला नागपूरपासून ८० किमी, तर नरखेडपासून २२ किमी अंतरावर आहे. नरखेडपासून जलालखेडपर्यंत एसटीने जाता येईल. खासगी वाहने थेट मंदिराच्या वाहनतळापर्यंत येऊ शकतात. परिसरात निवास व न्याहरीची सुविधा नाही.

तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️