अंबागड किल्ला | Ambagarh Fort | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha
विदर्भाच्या उत्तरेला सातपुडा पर्वत रांगा आहेत. सातपुड्याच्या दक्षिण माथ्यावर भंडाऱ्यापासून अंदाजे ४० किमी अंतरावर अंबागड हा बलदंड डोंगरी किल्ला एखाद्या ढाण्या वाघासारखा उभा आहे. गोंडवनाचे मोगलांपासून संरक्षण करणाऱ्या द्वारपालासारखा. भंडाऱ्याच्या उत्तरेला गायमुख देवालय (तुमसर रोड) संस्थानपर्यंत जायचे. मार्गात आंधळगाव पडते. गायमुख डोंगर हे सातपुड्याचाच पायथा असून घनदाट अरण्याने वेढला आहे. अर्वाचीन गायमुख देवस्थानाच्या पूर्वेला मोठी गुफा आहे. डोंगारातील या ४५ फूट खोल गुफेत चालत जाता येते. आत गिरीजेची मूर्ती आहे. येथील शैलगृह नैसर्गिक आहे. येथूनच किल्ल्याची चढण सुरु होते. परंतु अनेक पर्यटक अंबागड या गोंडी गावाच्याही पुढे गडाच्याच पायथ्याशी जातात. दक्षिणामुख हनुमंताच्या देवालयापासून पूर्वेला १५०० ते २००० फूट उंच चढले की आपण एका भव्य प्रवेशद्वाराशी पोहोचतो. गोंडस्थापत्याचा हा अद्वितीय नमुना बघून पर्यटक किल्ल्याच्या प्रेमात पडतो.
Ambagarh Fort | Forts of Vidarbha
१७०० च्या दशकाच्या सुरुवातीला देवगडचे बख्त बुलंद शाह यांच्या नेतृत्वाखालील एक विश्वासू सुभेदार (राज्यपाल) राजा खान पठाण यांनी हा किल्ला बांधला. नंतर तो नागपूरचे राजा रघुजी भोसले यांच्या नियंत्रणाखाली आला.
याच किल्ल्याच्या तळघरात नागपूरचा पराक्रमी योद्धा आणि सीताबर्डीच्या लढाईत (१८१७) इंग्रजांना पाणी पाजणारे नरशार्दुल (नृसिंह)मनभट उपाध्येंना इंग्रजांनी कैदेत ठेवले होते. या किल्ल्यावर गोंड-भोसले काळात काही हातघाईच्या लढाया झाल्या. किल्ल्यातील अवशेष या घटनांची साक्ष देतात.
अंबागड किल्ला हा केवळ एक लष्करी किल्ला नव्हता; तर भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात त्याने महत्त्वाची भूमिका बजावली. १८१८ च्या लांजी बंडात स्थानिक नेते आणि स्वातंत्र्यसैनिकांनी या किल्ल्याचा वापर ब्रिटिशांविरुद्ध तळ म्हणून केला. हा उठाव महाराष्ट्रातील एका मोठ्या प्रतिकार चळवळीचा एक भाग होता, जो भारताच्या इतिहासाला आकार देण्यात या किल्ल्याचे सतत महत्त्व दर्शवितो.
आज, पर्यटक त्याच्या तुरुंगाच्या कोठडी आणि तटबंदीचे अवशेष बघु शकतात, ज्यामुळे भारताच्या सार्वभौमत्वाच्या लढाईत त्याची भूमिका सखोलपणे समजू शकते.
कसे पोहोचाल | How to reach Ambagarh Fort in Marathi | Forts of Vidarbha
अंबागड किल्ला रस्ते, रेल्वे आणि हवाई मार्गांनी जोडलेला आहे. रस्त्याने, हा किल्ला तुमसरपासून अंदाजे १३ किलोमीटर आणि भंडारा शहरापासून सुमारे ६० किलोमीटर अंतरावर आहे. सुव्यवस्थित रस्त्यांच्या जाळ्यामुळे प्रवाशांना खासगी टॅक्सी किंवा राज्य परिवहन बसने पोहोचता येते.
जवळचे रेल्वे स्टेशन चिचोली आहे. चिचोलीपासून किल्ल्याच्या पायथ्यापर्यंत ऑटो-रिक्षा आणि टॅक्सीने जाता येईल. हवाई प्रवासी नागपूरमधील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून अंबागड किल्ल्यावर पोहोचू शकतात, जे सुमारे १०० किलोमीटर अंतरावर आहे. विमानतळावरून, किल्ल्यावर पोहोचण्यासाठी कॅब किंवा बसचा पर्याय निवडता येतो.
केव्हा जायचे | When to plan visit to Ambagarh Fort in Marathi | Forts of Vidarbha
अंबागड किल्ल्याला भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ म्हणजे जुलै ते फेब्रुवारी महिना. या काळात परिसर हिरवागार असतो आणि हवामान थंड आणि आल्हाददायक असते. पावसाळ्यानंतरचा काळ या प्रदेशाचे सौंदर्य वाढवतो, ज्यामुळे ट्रेकिंग आणि प्रेक्षणीय स्थळे पाहणे अधिक आनंददायी बनते. जरी किल्ला वर्षभर उपलब्ध असला तरी उन्हाळ्यात जाणे त्रासदायक ठरु शकते.
Comments
Post a Comment
कमेंट करून संवादात सहभागी व्हा!