किल्ले प्रतापगड | Pratapgarh Fort | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

विदर्भातील किल्ले | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

प्रतापगड

प्रतापगड म्हटले की सर्वांना आठवते ती छत्रपती शिवाजी महाराज आणि अफजलखानाची भेट. पण अनेकांना कदाचित माहिती नसेल प्रतापगड नावाचा आणखी एक डोंगरी दुर्ग विदर्भातील गोंदिया जिल्ह्यात आहे. भंडारा जिल्ह्यातील साकोली या तालुक्याच्या ठिकाणापासून दक्षिणेस वळले की सानगडी किल्ला लागतो. तो पार करुन पुढे गेल्यानंतर अजुर्नी मोरगाव नावाची गावं लागतात. तेथून पूर्वेला १६ किमी अंतरावर एका पुलावरुन पश्चिमेकडे नजर टाकली की प्रतापगडाचे उंच शिखर दृष्टीस पडते. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी एक लहानसे वनग्राम असून समोरच अखंड पाषाणातून कोरलेला गरुड स्तंभ आहे. लाल पाषाणाचा हा स्तंभ साधारण ४०० वर्ष प्राचीन आहे. या किल्ल्यावर गोंड राजे, त्यांचे किल्लेदार तसेच जमीनदारांचे अधिपत्य होते. गड चढताना अर्ध्या अंतरावर एक मजार आहे. हा किल्ला पूर्ण जंगलमय आहे. माथ्यावरील पठारातून आत गेले की भग्न तटबंदीने किल्ला घेरला आहे. तटबंदीच्या बाजूबाजृूने गेलं की भव्य नैसर्गिक तळघर लागतं. बाजूला दोन पाषाण शिल्पांकित खळगे दिसतात. त्याला स्थानिक लोक श्रावणबाळाची कावड म्हणतात. पायऱ्यांनी आत उतरले की अंधारी कोठडी आहे. कैद्यांना येथे ठेवले जात असावे. पठारावरुन सृर्यास्ताचा आनंद घेण्याची मजा काही औरच आहे. म्हणून या किल्ल्यास गोंदिया जिल्ह्यातील पचमढीचा डोंगर असेही म्हणतात. प्रतापगड हा चंद्रपूरच्या गोंड राजांच्या उत्तरेच्या आक्रमणास रोखणारा दुर्ग असून तो देवगडकर गोंडांनी बांधला आहे. किल्ला इ.स. च्या १६ व्या शतकातील असावा. रमणीय असा हा दुर्गराज आहे. साकोलीच्या जवळ त्याच दिशेला कुंभली येथे चुलबंदी नदीच्या काठावर दुर्गादेवीचे ठाणे असून तेथील प्रतिमा प्राचीन आहे. समोरच्या बाजूला भूगर्भाचा चमत्कार दगडी धमन्या व त्यातून जलस्त्राव असा आगळावेगळा देखावा बघायला मिळतो. या ठिकाणास विदर्भाची काशीप्रयाग म्हणतात.

Pratapgarh Fort | Forts of Vidarbha
Pratapgarh Fort | Forts of Vidarbha

सामाजिक व राष्ट्रीय एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून प्रतापगडला ओळखल्या जाते. येथे भगवान भोले शंकराची विशालकाय मूर्ती, तर दुसरीकडे ख्वाजा उस्मान गणी हारुणी बाबाचा दर्गा आहे. हिंदू-मुस्लिम बांधवांचे श्रद्धास्थान असल्याने लाखो भाविक दरवर्षी याठिकाणी गर्दी करतात.

पर्यटकांनी वेळेचे निट नियोजन केले तर अंबागड, गायमुख, नागझिरा, सानगडी, नवेगाव, गोठणगाव, चूलबंद व शेवटी प्रतापगड असा तीन ते चार दिवसांचा दौरा करुन महामार्गाने नागपूरला परतता येते. प्रतापगड परिसर पक्षीनिरीक्षक, वनस्पतीसंशोधन, संस्कृती अभ्यासक तसेच हौशी पर्यटकांसाठी नंदनवन आहे.शिवाय इतिहास अभ्यासकांसाठीही उत्तम ऐतिहासिक स्थळ आहे.

कसे पोहोचाल | How to reach Pratapgarh Fort | Forts of Vidarbha

येथे एसटी बस किंवा खासगी वाहनाने जाता येईल. गोंदिया जिल्ह्यात अर्जुनी मोरगाव ही जोडगावे लागतात. तेथून १६ किमी अंतरावर हा किल्ला लागतो. एसटी बस, खासगी वाहनाने जाता येईल.

तुमचं मत किंवा अनुभव कमेंटमध्ये जरूर शेअर करा! 🌍✍️

Comments

Post a Comment

कमेंट करून संवादात सहभागी व्हा!

Home Community
Font
✕
🚗
आवडलं का हे ठिकाण?
यात्रा नियोजनासाठी संपर्क करा ⓘ
🚗

📲 WhatsApp वर रोज Quiz, Polls आणि मजेशीर माहिती

GK Quiz, Polls, नवीन लेख आणि खास तथ्ये थेट तुमच्या WhatsApp community वर! 😊

रोज नवीन काहीतरी मिळवा
👉 आत्ता Join करा
आजचा मराठी शब्द by What's Up Marathi
या शब्दाचा अर्थ काय आहे?
उत्तर पाहण्यासाठी कार्ड flip करा ↻
📌 अर्थ:
🌿 उगम:
🔄 समानार्थी:
स्नेह|आपुलकी|संस्कृत (मूलशब्द: स्निह)|प्रेम|Eg. त्यात स्नेह आहे.
उपमा|तुलना|संस्कृत (मूलशब्द: उपम्)|साम्य|Eg. ही सुंदर उपमा आहे.
अर्थवाही|अर्थपूर्ण|संस्कृत (मूलशब्द: अर्थ)|गर्भित|Eg. हे वाक्य अर्थवाही आहे.
लवचिक|वाकता येणारे|देशज (मूलशब्द: लव)|लचकदार|Eg. विचार लवचिक हवेत.
सौंदर्य|सुंदरता|संस्कृत (मूलशब्द: सुंदर)|रम्यता|Eg. निसर्गात सौंदर्य आहे.
मधुर|गोड|संस्कृत (मूलशब्द: मधु)|गोडवा|Eg. स्वर मधुर आहे.
सामर्थ्य|क्षमता|संस्कृत (मूलशब्द: समर्थ)|शक्ती|Eg. त्याच्यात सामर्थ्य आहे.
आल्हाददायक|आनंददायी|संस्कृत (मूलशब्द: आल्हाद)|आनंदकारक|Eg. हवामान आल्हाददायक आहे.
उज्ज्वल|प्रकाशमान|संस्कृत (मूलशब्द: ज्वल)|तेजस्वी|Eg. भविष्य उज्ज्वल आहे.
निखळ|शुद्ध|देशज (मूलशब्द: निख)|निर्मळ|Eg. निखळ आनंद मिळाला.
सुहास्य|हसतमुख|संस्कृत (मूलशब्द: हास)|हसरा|Eg. चेहरा सुहास्य आहे.
कुतूहल|जिज्ञासा|संस्कृत (मूलशब्द: कुतूहल)|उत्सुकता|Eg. मुलांमध्ये कुतूहल आहे.
संयम|धीर|संस्कृत (मूलशब्द: यम)|नियंत्रण|Eg. संयम ठेवणे गरजेचे.
निराळा|वेगळा|देशज (मूलशब्द: निर)|भिन्न|Eg. हा अनुभव निराळा आहे.
उत्स्फूर्त|स्वाभाविक|संस्कृत (मूलशब्द: स्फुर)|नैसर्गिक|Eg. प्रतिक्रिया उत्स्फूर्त होती.
संतुलन|तोल|संस्कृत (मूलशब्द: तुल)|समतोल|Eg. जीवनात संतुलन हवे.
निखार|तेज|देशज (मूलशब्द: निख)|चमक|Eg. शब्दांत निखार आहे.
शब्दबद्ध|शब्दांत मांडलेले|संस्कृत (मूलशब्द: बंध)|मांडलेले|Eg. विचार शब्दबद्ध केले.
आश्रय|सहारा|संस्कृत (मूलशब्द: श्रि)|आधार|Eg. झाडांचा आश्रय घेतला.
साक्षात्कार|गंभीर जाणीव|संस्कृत (मूलशब्द: अक्ष)|प्रत्यय|Eg. सत्याचा साक्षात्कार झाला.
अनुभूती|भावनिक अनुभव|संस्कृत (मूलशब्द: भू)|जाणीव|Eg. सुंदर अनुभूती मिळाली.
संचित|साठवलेले|संस्कृत (मूलशब्द: चि)|संग्रह|Eg. ज्ञान संचित आहे.
नितळ|स्वच्छ|देशज (मूलशब्द: तळ)|निर्मळ|Eg. पाणी नितळ आहे.
विराम|थांबा|संस्कृत (मूलशब्द: राम)|विश्रांती|Eg. थोडा विराम घ्या.
जाणीव|समज|संस्कृत (मूलशब्द: ज्ञा)|भान|Eg. त्याला जाणीव झाली.
आश्चर्य|चकित करणारी गोष्ट|संस्कृत (मूलशब्द: चर)|विस्मय|Eg. हे आश्चर्यकारक आहे.
शब्दसंपदा|शब्दांचा साठा|संस्कृत (मूलशब्द: पद)|भाषिक संपत्ती|Eg. त्याची शब्दसंपदा मोठी आहे.
विस्तार|पसरणे|संस्कृत (मूलशब्द: स्तृ)|फैलाव|Eg. विचारांचा विस्तार झाला.
शोधन|शोध घेणे|संस्कृत (मूलशब्द: शोध)|संशोधन|Eg. सत्याचे शोधन आवश्यक.
निष्ठा|प्रामाणिकता|संस्कृत (मूलशब्द: स्था)|समर्पण|Eg. कामात निष्ठा आहे.
प्रसन्न|आनंदी|संस्कृत (मूलशब्द: सद)|आनंदी|Eg. तो प्रसन्न दिसतो.
दृष्टीकोन|विचार पद्धत|संस्कृत (मूलशब्द: दृश)|दृष्टिकोन|Eg. दृष्टीकोन बदलला.
आवाहन|साद|संस्कृत (मूलशब्द: वह)|आमंत्रण|Eg. हे आवाहन महत्त्वाचे आहे.
संचार|फिरणे|संस्कृत (मूलशब्द: चर)|प्रवाह|Eg. माहितीचा संचार झाला.
विवेक|समजूतदारपणा|संस्कृत (मूलशब्द: विच)|सूज्ञता|Eg. विवेकाने निर्णय घ्या.
नवलाई|नवीनपणा|देशज (मूलशब्द: नव)|ताजेपणा|Eg. यात नवलाई आहे.
प्रकाशमान|उजळलेले|संस्कृत (मूलशब्द: काश)|तेजस्वी|Eg. घर प्रकाशमान आहे.
संवाद|बोलणे|संस्कृत (मूलशब्द: वद)|चर्चा|Eg. संवाद आवश्यक आहे.
स्मरण|आठवण|संस्कृत (मूलशब्द: स्मृ)|आठवण|Eg. ती स्मरणात आहे.
उमेद|उत्साह|फारसी (मूलशब्द: उमेद)|जोश|Eg. नवीन उमेद आहे.

अजून इंटरेस्टिंग...

कॉर्बेट ऑन! जंगलाच्या मध्यभागी सुरू झालेला थरार | Rajas Jaideo | Jim Corbett Safari Experience | Jim Corbett National Park

Image
गो व्याला आयुष्यात एकदा तरी जायचंच, असं प्रत्येक तरुणाच्या मनात असतं. पण आमच्या मित्रमंडळींच्या गप्पांमध्ये मात्र एकच शब्द सतत घुमत होता — “ कॉर्बेट ऑन! ” 🌿🐾 अनेक वेळा योजना बनली, पुढे ढकलली, पुन्हा मोडली. पण शेवटी नशिबानं साथ दिली आणि जिम कॉर्बेट नॅशनल पार्क येथे राहण्याची आणि सफारीची बुकिंग झाली. आम्ही सुरुवातीपासून ठरवलं होतं की कॉर्बेटला जायचं तर फॉरेस्ट रेस्ट हाऊस मध्येच राहायचं. कारण त्याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे — जंगलाच्या मध्यभागी मुक्काम! आणि त्यापेक्षा रोमांचक अजून काय असू शकतं? चार राज्यं, अनेक शहरं पार करत आम्ही अखेर Ramnagar railway station येथे पहाटे पोहोचलो. आमचा पूर्ण प्रवास अत्यंत अचूक नियोजनानं आखलेला होता — तीन रात्रींच्या मुक्कामात तब्बल सात सफारी . Jim Corbett Safari Experience | Jim Corbett National Park पहाटे पाच वाजता स्टेशनवरच ताजेतवाने झालो आणि आमचा ड्रायव्हर व मित्र अझीम तयारच होता. गेल्या अनेक वर्षांत भारतातील पेंच नॅशनल पार्क, कान्हा नॅशनल पार्क, ताडोबा अंधारी टायगर रिझर्व्ह आणि आफ्रिकेतील जंगलांचा अनुभव घेतला असला तरी प्रत्येक सफारीचा पहिला...
...पुढे वाचा

दीक्षाभूमीची निर्मिती कशी झाली? | Deekshabhoomi Nagpur Travel Guide & History | Vidarbha Buddha Circuit

Image
भा रतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती, यानिमित्त देशभरातून असंख्य भाविक त्यांना अभिवादन करण्यासाठी नागपुरातील दीक्षाभूमीवर येत असतात. डॉ. बाबासाहेबांच्या धम्मचक्रातून निर्माण झालेली ही दीक्षाभूमी म्हणजे केवळ एक पर्यटन स्थळ नव्हेतर मानवाने निर्दोष जीवन कसे जगावे याची ती पथदर्शक आहे. मानवाच्या जगण्याचे अधिष्ठान असणारी ही भूमी स्वातंत्र्य, समता, न्याय, बंधुतेबरोबरच प्रज्ञा, शील करुणा आणि मैत्रीचा आनंद चाखायला देणारी रम्य बाग आहे. राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब यांनी आपल्या विचारांनी ती फुलवलेली आहे. या भूमीतून मानवाची जीवनाची व जगण्याची ऊर्मी आणि अखंड उर्जेचा झरा कायम वाहात असतो. १४ ऑक्टोबर १९५६ च्या ऐतिहासिक धम्मदीक्षेपूर्वी पडिक असलेली ही जागा निव्वळ खाचखळणे, दगडधोंडे, लहानमोठी झाडेझुडपे आणि गवताचे रान होती. परंतु डॉ. बाबासाहेबांच्या धम्मदीक्षेनंतर ही भूमी विचारांचे उर्जास्रोत बनली. भारतीय संविधानानंतरच्या काळात दीक्षाभूमीचा उदय झाला आणि संपूर्ण भारतीय समाजाला नव्या विचारांचे, नव्या प्रेरणेचे, नव्या नैतिक मूल्यांचे पाठबळ मिळत गेले. यातूनच पुढे या देशात नव्या सांस्कृतिक व प्रबोधनवाद...
...पुढे वाचा

मंगेशी: आशाताईंच्या स्वप्नात कसं आलं मंगेशी? | Mangeshi Temple | Temples of Maharashtra

Image
Temples of Maharashtra Series  मंगेशी गावाची ओळख | Mangeshi Village Introduction Mangeshi Temple मंगेशी मंदिर परिसरातील मंगेशी हे गाव गोव्याच्या सांस्कृतिक परंपरेत अत्यंत महत्त्वाचं स्थान राखून आहे. हिरवाईने नटलेला परिसर, पारंपरिक घरं, शांत रस्ते आणि मंदिराभोवतीची निवांतता यामुळे हे गाव पाहताना गोव्याचा एक वेगळाच चेहरा समोर येतो. हे गाव केवळ धार्मिक स्थळ म्हणूनच नव्हे, तर भारतीय संगीतविश्वाशी जोडलेल्या मोठ्या वारशामुळेही विशेष ओळखलं जातं. Mangeshi Temple | Temples of Maharashtra मंगेशकर घराण्याचं मूळ गाव | Mangeshkar Family Roots भारतीय संगीतविश्वाला अमूल्य योगदान देणाऱ्या लता मंगेशकर, आशा भोसले आणि दीनानाथ मंगेशकर यांचं मूळ या गावाशी जोडलेलं आहे. मंगेशकर घराण्याचं आडनाव या गावाशी निगडित असल्याचं मानलं जातं. गावातील मंदिरपरंपरा, भजन, धार्मिक वातावरण आणि सांगीतिक संस्कार यांचा या कुटुंबाच्या पुढील पिढ्यांवर खोल परिणाम झाला, अशी परंपरागत धारणा आहे. येथे काय अनुभवता येतं? | What to Experience in Mangeshi Village या गावातील मुख्य आकर्षण म्हणजे मंगेशी मंदिर. पांढऱ्या रंगातील मंद...
...पुढे वाचा

होळीचा रंग... कृषी पर्यटनासंग | Amit Naseri | Joshiwadi Agri Tourism near Nagpur | Vidarbha Agri Tourism

Image
होळीच्या निमित्ताने मित्रांचा प्लॅन | Plan for Agri Tourism near Nagpur during Holi "अरे अमित, उद्या आपण कॉलेजचे मित्र जमून होळी साजरी करण्याचा प्लान होतोय!!". विलास फोन वर ही कल्पना मांडत होता. खरंतर तो खूप वर्षानंतर होळीला नागपुरात होता. त्यामुळे त्याच्या आवाजातला उत्साह मी ओळखला. "फारच छान !! काय प्लान बनतोय मग?” माझा त्याला प्रश्न... "काही खास नाही .. आपण एकतर श्रीपादच्या शेतावर जाऊ नाहीतर ज्ञानेश म्हणतोय हलदीराममध्ये जेवूया आणि सोबत सर्वांशी भेट सुद्धा होईल.." "अरे होळीचा दिवस शेतावर साजरा करण्यापेक्षा हॉटेल/ रेस्टोरंट कसं काय सुचतंय त्याला?” मी थोडंसं चिडूनच म्हंटलं. माझा सुर ऐकून विलास थोडं सावध होत म्हणाला की, थांब मी त्यालाच विचारतो.. काही वेळात ज्ञानेशचा मला फोन, 'अरे अमित आपण श्रीपादकडेच जमू आणि त्याच्या शेतावर जाऊ'...जेवण म्हणून बिर्याणीचा बेत होता आणि ते इथूनच न्यायचं आणि शेतावर जाऊन जेवायचं.. तर झाला प्रोग्राम पक्का!! होळीनिमित्त शेतावर जाण्याचा निर्णय | Going to a farm near Nagpur during Holi आमचा अंदाज होता कि १० कुटुंब तरी जमतील पण...
...पुढे वाचा

नागार्जुन गुफा बौद्ध सर्कीट | Nagarjuna Caves Buddha Circuit | Vidarbha Buddha Circuit

Image
सा तवाहन वाकाटक काळात नागार्जुन हे महान बौद्ध तत्वज्ञ, शास्त्रज्ञ आणि महापंडित होते. ते महायान पंथाचे संस्थापक होते. त्यांनी रामटेक - मनसर जवळील एका टेकडीवर वास्तव्य केले. या नागार्जुन टेकडी परिसरात गुफा व अनेक प्राचिन अवशेष आढळून आले आहेत. हा संपूर्ण परिसर आयुर्वेदाचार्य नागार्जुन यांची कर्मभूमी होता. Historical Significance of Nagarjuna नागार्जुन टेकडीसमोर एक मोठा बौद्ध विहार आहे. या विहारात गौतम बुद्धांसोबतच नागार्जुनांचीही मूर्ती आहे. केवळ देशातीलच नव्हे तर विदेशातील बौद्ध धर्माचे अभ्यासक या ठिकाणी अवश्य भेट देतात. इतिहासकारांच्या सांगण्यानुसार हर्षवर्धन राजाच्या काळात चीनचे बौद्ध प्रवासी ह्युएनत्संग यांनी रामटेकच्या आचार्य नागार्जुन यांचा आवर्जुन उल्लेख केला होता. चीन, तिबेट आणि मंगोलियाच्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक क्षेत्रात नागार्जुन यांच्या कार्याला अमूल्य स्थान आहे. शून्यवादाचा सिद्धांत त्यांनीच मांडला होता. जपानमधील एका अध्ययन संस्थेत केवळ नागार्जुन यांच्या ग्रंथ संपदेवर संशोधन केल्या जाते. The Palace Complex of the Vakataka Dynasty विदर्भाचे कुलभुषण असलेल्या नागार्जुनांचा जन्म...
...पुढे वाचा

विदर्भातील बौद्ध सर्किट : इतिहास, शांतता आणि अनोखा प्रवास | Vidarbha Buddhist Circuit Travel Guide

Image
विदर्भ म्हटलं की जंगलं, किल्ले किंवा वाघांची सफर आठवते. पण या भूमीत अजून एक शांत, दुर्लक्षित खजिना दडलेला आहे — बौद्ध वारसा . मौर्य काळापासून ते वाकाटक काळापर्यंत विदर्भात बौद्ध धर्माचा प्रभाव मोठ्या प्रमाणावर होता. व्यापारी मार्ग, राजाश्रय आणि निसर्गसंपन्न प्रदेश यामुळे येथे अनेक स्तूप, विहार आणि गुंफा निर्माण झाल्या. विदर्भातील बौद्ध सर्कीटमध्ये आहे तरी काय? | What is Buddha Circuit? इ.स.च्या पहिल्या-दुसऱ्या शतकात विदर्भातील रामटेक, मनसर, भद्रावती, भोन, अडम, मुलचेरा, पातुर, सालबर्डी, पवनी, मांढळ आदी परिसरात बौद्ध धर्मीयांची संख्या मोठ्या प्रमाणात होती. हे सर्व हीनयान पंथाशी संबंधित होते. सातवाहन काळात विदर्भात बौद्ध धर्माचा प्रसार मोठ्या प्रमाणात होता. गुप्त-वाकाटक काळात बौद्ध धर्माच्या महायान पंथाचा जोर होता. त्याची चिन्हे या भागात दिसून येतात. Vidarbha Buddhist Circuit पवनी, अडम, मनसर, भोन आदी ठिकाणी झालेल्या उत्खननात इ.स. पूर्व ४ थ्या व तिसऱ्या शतकापासून ते सातवाहन वाकाटक काळापर्यंत अस्तित्वात असलेल्या स्तुपांचे अवशेष सापडले आहेत. तसेच सालबर्डी गुफा, विजासन लेणी, पातुरची लेणी इत्य...
...पुढे वाचा

जेम्स वेल्स : पुण्याचा इतिहास रंगवणारा चित्रकार प्रवासी | James Wales in Maratha Pune | Travellers of the World

Image
सफ़रनामा प्रवाशांच्या वाटा | Travellers of the World in Marathi कोण होते जेम्स वेल्स? | Who Was James Wales मराठा इतिहासाशी जोडले गेलेले परदेशी कलाकार म्हणताना James Wales यांचं नाव विशेष महत्त्वाचं आहे. स्कॉटलंडमधून भारतात आलेले जेम्स वेल्स हे चित्रकार होते आणि त्यांनी अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात पुण्यात काही काळ वास्तव्य केलं. त्या काळातील पुणे हे पेशवाईचं सांस्कृतिक आणि राजकीय केंद्र होतं. जेम्स वेल्स यांनी पुण्यातील दरबार, सरदार, पोशाख आणि वास्तू यांचं बारकाईने निरीक्षण केलं. विशेषतः त्यांनी Nana Fadnavis आणि Madhavrao II यांची चित्रं तयार केली, जी आज ऐतिहासिक दस्तऐवज म्हणून महत्त्वाची मानली जातात. Peshwa Madhav Rao and Nana Fadnis Painting by James Wells शनिवारवाडा आणि दरबार | Visual Record of Peshwa Era Shaniwar Wada परिसरातील पेशवाई जीवनशैली त्याच्या चित्रांमधून दिसते. त्या काळातील पोशाख, आसनव्यवस्था आणि दरबारातील वातावरण याचं दृश्य रूप त्याने जतन केलं. Mehendale by James Wells मराठा इतिहासात जेम्स वेल्सचं योगदान विशेष आहे कारण त्याने शब्दांपेक्षा प्रतिमा दिल्या. आज पे...
...पुढे वाचा

पवनीचा किल्ला व स्तुप | Pauni Fort and Stupa | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

Image
वि दर्भातील प्राचीन गावांत भंडारा जिल्ह्यातील पवनीची गणना होते. वैनगंगा नदीच्या काठावर वसलेल्या या गावाला दक्षिणेची काशी म्हटल्या जाते. हे गाव २५०० वर्षांपासून म्हणजेच मौर्य काळापासून अस्तित्वात आहे. गावात टेकडीवर (जगन्नाथ टेकडी) नारायणाचे मंदिर दिसते तेथे एक अतिविशाल स्तुपस्थापत्य होते. शुंग-मौर्य-सातवाहनाच्या काळातला हा स्तुप त्यावेळी कसा दिसत असेल याची प्रचिती तेथील उत्खननात सापडलेल्या पुरावशेषांवरुन येते. Pavni Fort and Stupa | Forts of Vidarbha गावात शिरल्याबरोबर उजव्या बाजूला प्रचंड व मजबूत बांधकामाचा तटबंदी असलेला पवनीचा किल्ला दृष्टीस पडतो. भव्य कमानी प्रवेशद्वारातून आत गेले की चढण सुरू होते. उभय बाजूचे गवाक्ष,व्हरांडे,जंग्या जाळ्या यांनी सुशोभित प्रवेशद्वार म्हणजे किल्ल्याची व आजच्या पवनी गावाची ऐटबाज वास्तू आहे. पवनीचा किल्ला हा भुइकोट असावा कारण श्रीगणेशाच्या अर्वाचीन देवळासमोर साधारण यादव काळातील विटांच्या बांधकामाचा बलदंड बुरुज दिसतो. ही वास्तू भोसले अथवा गोंडकालीन नसावी. पवनीचा प्राचीन भूतकाळ राजा पवनच्या काळापासून आहे, ज्याच्यावरून या शहराचे नाव पडले असे मानले जाते. सामा...
...पुढे वाचा

ज्योतिबाच्या यात्रेत सासनकाठ्या का आणतात? डॉ. संपदा नासेरी | Dr. Sampada Naseri | Jyotiba Temple Experience Kolhapur | Temples in Maharashtra

Image
महाराष्ट्रातील मंदिरे | Temples in Maharashtra Series नुकताच मार्च महिन्यात शिवाजी विद्यापीठ कोल्हापूर येथे भेट देण्याचा योग आला आणि त्यानिमित्ताने ज्योतिबा देवस्थान कोल्हापूर वाडी रत्नागिरीलाही जाण्याचे भाग्य लाभले. या डोंगराचा रस्ता अतिशय उत्तम असून आम्ही अर्टिगा या गाडीने डोंगरावर जायला निघालो. जातांना आम्हाला रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला निसर्गाची उत्तम कलाकृती आढळून येत होती, त्याचप्रमाणे रंगीबेरंगी रेग्यांमधून भाविक देवस्थानाकडे जात होते आणि काही ठिकाणी भाविक मुक्कामही करताना दिसले.आमच्या सोबत असलेले गाडी चालक दादा आम्हांला मंदिराची माहिती पण देत होते.चैत्र पौर्णिमा नुकतीच आटोपली होती आणि रविवार होता त्यामुळे मनात शंका होती की देवळात नक्कीच प्रचंड गर्दी असेल. परंतु आम्ही सकाळी सव्वासहालाच कोल्हापुरहून वाडी रत्नागिरीला निघालो आणि सात पर्यंत पोहोचलो सुद्धा.त्यामुळे आम्हाला थोडी कमी गर्दी मिळाली. त्यानंतर काही वेळाने तिथे भाविकांची गर्दी झालेली आढळून आली. दर्शनाच्या रांगेत लागलो असताना भाविकांचे मंदिराभोवती संपूर्ण लोटांगण घालून नवस फेडणे चालू होते, नुकतेच लग्न झालेली जोडपी आशीर...
...पुढे वाचा

शांतीवन चिंचोली | Shantivan Chincholi | Vidarbha Buddha Circuit

Image
ना गपूरपासून सुमारे २० किमी अंतरावर फेटरीजवळ असलेल्या शांतीवन, चिंचोली (काटोल रोड) येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संग्रहालय आणि बुद्ध विहार हे भारतीय बौद्ध परिषद, नागपूर द्वारे संचालित एक प्रमुख स्मारक आहे. हे ठिकाण बाबासाहेबांच्या जीवनावरील दुर्मिळ छायाचित्रे, वस्तू आणि विचारांचे केंद्र आहे. येथे बौद्ध वास्तुकलेवर आधारित आणि अजिंठा स्तंभांचा समावेश असलेली भव्य ३ मजली इमारत, बुद्ध कमानी आणि विपश्यना केंद्रासह निसर्गरम्य परिसर आहे, जो अभ्यासासाठी आणि शांततेसाठी उत्तम आहे. बाबासाहेबांचे कपडे, त्यांची पुस्तके, टाईपरायटर आदी वस्तू येथे बघायला मिळतात. भगवान बुद्धाची मूर्ती देखील याठिकाणी स्थापित करण्यात आली आहे. पारंपारिक बुद्धिस्ट वास्तूरचना असलेले हे ठिकाण पर्यटकांना आकर्षित करते. बाबासाहेबांच्या स्मृतीशी संबंधित वास्तू असल्याने त्याला मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. हा प्रकल्प महा-उपासक वामनरावजी गोडबोले यांच्या अथक परिश्रमाचे आणि भक्तीचे फळ आहे, ज्यांनी शांतिवनच्या विकासासाठी आपल्या शेवटच्या श्वासापर्यंत कार्य केले. शांतीवन चिंचोली | Shantivan Chincholi | Vidarbha Buddha Circuit विमानतळ, र...
...पुढे वाचा

✍️ तुमचा प्रवास अनुभव प्रकाशित करू इच्छिता?

तुमची कथा आम्हाला पाठवा आणि ती हजारो वाचकांपर्यंत पोहोचवा 😊

👉 अनुभव पाठवा