बल्लाळशाह किल्ला | Ballarshah Fort | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

विदर्भातील किल्ले | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

बल्लारपूरचा किल्ला (बल्लाळशाह किल्ला)

चंद्रपूर-गडचिरोली जिल्ह्यात जसे गिरीदुर्ग आहेत तसे भुईकोट सुद्धा आहेत. त्यात प्रत्यक्ष चंद्रपूर, भांदक, बल्लारशा या वास्तुंचा अंतर्भाव होतो. विदर्भातील विशाल पात्राच्या वर्धा (वरदा) नदीमुळे विदर्भाचे भौगोलिदृष्ट्या दोन भाग स्पष्ट दिसतात. ही वर्धा उत्तरेकडून दक्षिणेकडे वाहात जात असून या नदीच्या पूर्व तिरावर हा प्रसिद्ध बल्लारपूर किल्ला आहे.

बल्लारपूर किल्ल्याची स्थापना गोंडराजा खांडक्या बल्लाळशाह (१४३७-६२) यांनी केली होती. ते चंद्रपूर शहराचे संस्थापकही होते.
राजाला चमत्कारी पाण्याचा एक तलाव सापडला ज्यामुळे त्याचे फोडे आणि ट्यूमर बरे झाले. याला अंकलेश्वर तीर्थ असे नाव देण्यात आले, अशी कथा आहे. किल्ला तसेच आजूबाजूचे शहर हे बल्लाळ यांचे शहर म्हणजेच बल्लाळपूर आत्ताच्या स्थितीपर्यंत वाढले. बऱ्याच वर्षांपर्यंत बल्लारपूर शहरात गोंड राजाची राजधानी होती, चंद्रपूर शहर नंतर स्थापित केले गेले. शेवटचा गोंड राजा निळकंठ-शाह बल्लारपूर येथे तुरुंगात मरण पावला.

Ballarshah Fort | Forts of Vidarbha near Nagpur
Ballarshah Fort | Forts of Vidarbha near Nagpur

आता किल्ल्याभोवती उध्वस्त भिंती आहेत आणि या किल्ल्याला एका नक्षीदार प्रवेशद्वार आहे. गडाच्या भिंतींमध्ये शोध न लागलेल्या बोगद्यांची लोककथा इथे प्रचलित आहे. हा किल्ला मोठ्या काळ्या दगडांनी बांधलेला आहे. किल्ला आयताकृती आकाराचा असून याचे मुख्य प्रवेशद्वार पूर्वमुखी आहे.

Ballarshah Fort | Forts of Vidarbha near Nagpur

कसे पोहोचाल | How to reach Ballarshah Fort near Nagpur

किल्ला चंद्रपूर शहरापासून १६ किमी अंतरावर आहे. रेल्वेने जायचे असल्यास बल्लारशाह जंक्शन हे जवळचे स्टेशन आहे. एसटीने पण जाता येईल. चंद्रपूरहून खासगी वाहनानेही जाऊ शकता.

Comments

Post a Comment

कमेंट करून संवादात सहभागी व्हा!

तुमचा प्रवास अनुभव प्रकाशित करू इच्छिता? 😊

तुमची कथा आम्हाला पाठवा आणि ती हजारो वाचकांपर्यंत पोहोचवा.

👉 अनुभव पाठवा

तुमच्यासाठी निवडक...

जपानसाठी ‘टेकऑफ’ आणि ‘ओचा’, ‘कोचा’ | Travel Experience in Japan in Marathi Part 1

Image
आठवणीतील जपान सिरीस ज पान-दक्षिण आशिया मैत्री कार्यक्रमासाठी जपानला जाणाऱ्या २३ सदस्यीय भारतीय प्रतिनिधी मंडळात माझी निवड झाली होती. यानिमित्ताने १९९५ साली महिनाभर या देशात राहण्याची संधी मिळाली. या दौऱ्यात आलेल्या अनुभवांची पुंजी तुमच्यासोबत शेअर करताना आनंद होतो आहे. - सविता ‘देव’ हरकरे, मुख्य संपादक, What’s Up मराठी आठवणीतील जपान भाग एक |  Travel Experience in Japan in Marathi Part 1 अखेर ज्या क्षणाची मी आतुरतेनं प्रतीक्षा करीत होते तो क्षण आला. एअर इंडियाच्या एआय ३०२ या विमानानं सायंकाळी नवी दिल्लीच्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरुन जपानसाठी ‘टेक ऑफ’ घेतलं. माझा स्वप्नांच्या दुनियेतील प्रवास सुरु झाला होता. विमान जसजसं आकाशात उंच भरारी घेत होतं तसतंस माझं मनही जपानच्या दिशेनं धावू लागलं. या देशाबद्दल तशी मला फारच कमी माहिती होती. परंतु कुतुहल मात्र नेहमीच वाटत होतं. जपानची संस्कृती, तेथील लोक, त्यांची वागणूक कशी असेल याबद्दल प्रचंड उत्सुकता होती. बाहुल्यांसारख्या दिसणाऱ्या रंगबेरंगी कपडे घालणाऱ्या हसतमुख चेहऱ्याच्या स्रिया आणि कमरेतून वाकून नमस्कार करणारे जपानी पुरुष ...
...पुढे वाचा

नगरधनचा भुईकोट | Nagardhan Fort Travel Guide in Marathi | Forts near Nagpur Forts of Vidarbha

Image
विदर्भातील किल्ले  | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha वि दर्भात नागपूर जिल्ह्यातील श्रीक्षेत्र रामटेक गड जगप्रसिद्ध आहे. या गावाला २००० वर्षांचा इतिहास असून सुप्रसिद्ध वाकाटक राजवंशाचा त्यात समावेश आहे. याच गडाच्या दक्षिण-पश्चिमेस ७ किमी अंतरावर असलेला भव्य भुईकोट म्हणजे नगरधनचा किल्ला. वाकाटकांच्या काळात इ.स.च्या ४ थ्या शतकात ही जागा नंदीवर्धन या नावाने ओळखली जाई. नागपूरपासून ४३ किमी अंतरावर असलेला नगरधन किल्ला या प्रदेशाच्या भव्य भूतकाळाचा आणि चैतन्यशील सांस्कृतिक वारशाचा जिवंत पुरावा आहे. एकेकाळी वाकाटक राजवंशाची राजधानी राहिलेल्या या भक्कम किल्ल्याने या प्रदेशाच्या संरक्षण धोरणांना आकार देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. रामटेकला देशाच्या कानाकोपऱ्यातून लोक श्रीरामाच्या दर्शनासाठी येतात. पण तेथून अगदी जवळ असलेल्या या दुर्गराजाची मात्र अनेकांना माहिती नसते. नगरधन किल्ला केवळ भूतकाळाचा अवशेष नाही; हे या प्रदेशाच्या समृद्ध स्थापत्य वारशाचे आणि सांस्कृतिक विविधतेचे जिवंत उदाहरण आहे. 🧱 रचना व ऐतिहासिक काळ | Nagardhan Fort History in Marathi काळाच्या ओघात त्याच्या काही कडा झिजल्...
...पुढे वाचा

ही वेबसाइट कशी वापरायची? | What's Up Marathi Website Guide

What’s Up Marathi ही एक मराठी माध्यम आहे ज्यामध्ये तुम्हाला पर्यटन-संबंधित अनुभव यांबद्दल माहिती मिळेल. इथे लेखांची रचना स्पष्टपणे विभागांमध्ये करण्यात आली आहे, जेणे करून तुम्ही सहज वाचू आणि शोधू शकाल. 🧭 मुख्य विभाग (Main Sections) 📰  वार्ता  (Varta) हा विभाग मुख्यत्वे बातम्या, समाज-संधर्भ आणि अपडेट्स यावर आधारित आहे. इथे तुम्हाला नवनवीन घडामोडी, नागपूर-विदर्भमधील घटना, रोजगारविषयक बातम्या, अर्थकारण, संस्कृती आणि स्थानिक वृत्ते मिळतील. 🧳 अनुभव (Anubhav) या विभागात आहेत प्रवास कथा, अनुभव-आधारित लेख आणि ठिकाणांच्या वर्णनांमधून आलेली माहिती . उदा., पेंच व्याघ्र प्रकल्प, रामटेक, राजगड ट्रेक वगैरे — हे सर्व संबंधित लेख या विभागात सापडतील. 📌 मुख्य थीम/लेबल्स (Popular Labels/Themes) तुम्ही मुख्यपृष्ठावर किंवा साइडबारमध्ये खालील थीम किंवा लेबल्स पाहू शकता — हे तुमच्या आवडीचा विषय शोधायला मदत करतात: travelguide – प्रवास मार्गदर्शक vidarbha – विदर्भाशी संबंधित माहिती nagpur – नागपूरच्या ठिकाणं आणि कथा forts of vidarbha – विदर्भातील गडकिल्ले getaways ...
...पुढे वाचा

टोकियोतील ‘गिंझा’ आणि भूकंपाचा धक्का | Travel Experience in Japan in Marathi Part 2

Image
आठवणीतील जपान भाग दोन | Travel Experience in Japan in Marathi Part 2 आठवणीतील जपान सिरीस भारत-आशिया मैत्री कार्यक्रमाअंतर्गत एक महिन्याच्या जपान दौऱ्यातील आमचा पहिला पडाव टोकियोत होता. जवळपास एक आठवडा आमचं येथं वास्तव्य होतं. दिवभराच्या नियोजित कार्यक्रमानंतर सायंकाळचा वेळ आम्हाला मोकळा मिळत असे. त्यामुळं या वेळात हॉटलच्या जवळपासच जेवढं फिरता येईल तेवढं फिरायचं असा नित्यनियमच झाला होता. या काळात भूकंपाच्या धक्क्यासह इतरही काही धक्के बसले. जपानमध्ये भूकंप खूप होतात; हे मला माहिती होतं. यासंदर्भातील बातम्या नेहमीच वाचल्या होत्या. मेट्रोपॉलिटनमध्ये रहायला आल्यानंतरच तिसऱ्याच दिवशी या भूकंपाने आमचे स्वागत केले. पहाटे केव्हातरी पूर्ण खोली डोलायला लागल्यानं जाग आली. अगदी काही सेकंद ही अवस्था होती. नंतर सर्व शांत झालं. भूकंपाचा धक्का होता हे कळायच्या आतच परिस्थिती पूर्ववत झाली होती. सकाळी उठल्यानंतर इतर सहकाऱ्यांना विचारलं असता त्यांनीही हा कंप अनुभवला होता. आणखी खात्री करुन घेण्यासाठी हॉटेलच्या कर्मचाऱ्यांकडे विचारपूस केली. त्यांनीही याची पुष्टी केली आणि येथे तर असे छोटेछोटे भूकंप दररो...
...पुढे वाचा

🌅🌿 अंबाझरी तलाव: नागपूरच्या गजबजातील शांत हिरवळ | Lakes near Nagpur | Lakes in Vidarbha

Image
ना गपूर शहराच्या मध्यभागी वसलेला अंबाझरी तलाव म्हणजे शहराच्या धावपळीतून थोडा वेळ थांबून श्वास घेण्यासाठीची जागा. 🌿 सकाळची शांत हवा, संध्याकाळचा रंगीबेरंगी सूर्यास्त आणि तलावाभोवती पसरलेली हिरवळ — अंबाझरी तलाव नागपूरकरांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. प्रवासासाठी फार दूर न जाता, निसर्गाशी जोडायचं असेल, तर अंबाझरी हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. 🌊 अंबाझरी तलावाची ओळख | Ambazari Lake Nagpur Info अंबाझरी तलाव हा नागपूरमधील सर्वात मोठा तलाव मानला जातो. ब्रिटिश काळात बांधण्यात आलेला हा तलाव आजही शहराच्या पाणीपुरवठ्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतो. तलावाचं नाव आसपास असलेल्या आंब्यांच्या झाडांवरून (अंबा) पडलं असल्याचं मानलं जातं. 🥭 इतिहास, उपयुक्तता आणि निसर्ग — या तिन्हींचा संगम इथे पाहायला मिळतो. अंबाझरी तलाव परिसर सकाळी फिरायला येणाऱ्यांसाठी अत्यंत लोकप्रिय आहे. 🚶‍♀️ Walking track 🌸 गार्डन 🪑 बसण्यासाठी जागा ज्येष्ठ नागरिक, कुटुंबं, विद्यार्थी आणि फोटोग्राफर्स — सगळ्यांसाठी अंबाझरी एकसारखाच आपलासा वाटतो. 📸 🌅 सूर्यास्ताचा जादुई अनुभव | Sunset at Ambazari Lake Ambazari Lake Nagpu...
...पुढे वाचा

सीताबर्डी किल्ला | Sitabuldi Fort Nagpur | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha

Image
विदर्भातील किल्ले  | Forts near Nagpur | Forts of Vidarbha Sitabuldi Fort, Nagpur ना गपूर शहराच्या मध्यभागी विराजमान सीताबर्डी किल्ला म्हणजे या शहराची शान. सीताबर्डीची प्रसिद्ध लढाई अनेकांच्या ऐकिवात असेल. १८१७ साली २६ डिसेंबरला सायंकाळी या लढाईस सुरूवात झाली आणि ती दीड दिवस चालली. त्यात १४ ब्रिटीश अधिकारी ठार झाले. ही लढाई झाली तेव्हा आप्पासाहेब भोसले हे नागपूरचे राजे होते. आणि बहाद्दर मनगट उपाध्ये व त्यांच्या अरब सैन्याने त्यावेळी इंग्रजांना धूळ चारली. सक्करदरा, तुळशीबाग, शुक्रवारदरवाजा येथेही चकमकी झाल्या. हा किल्ला आणखी एका दुर्दैवी घटनेचा साक्षीदार आहे. १८५७ च्या स्वातंत्र्य लढ्यात क्रांतीकारक याच किल्ल्यावरील इंग्रज ठाण्यावर हल्ला करणार होते. परंतु त्यांचे हे कारस्थान उघडकीस आले. आठ क्रांतीकारकांना किल्ल्यातच फाशी देण्यात आली. एवढ्यावरच इंग्रज थांबले नाहीत तर नागपुरातील जनतेला दहशत बसावी म्हणून क्रांतीकारकांचे मृतदेह बरेच दिवस शुक्रवारी दरवाजावर टांगून ठेवण्यात आली होते. टिपू सुलतानाच्या नातवांना देखील येथे फाशी दिल्याचं सांगितलं जातं. १९११ साली इंग्लंडचे पाचवे जॉर्ज यांनी य...
...पुढे वाचा

जपानी कुटुंबासह ‘तानाबाना’ उत्सवाचा आनंद 🌸 | Travel Experience in Japan in Marathi Part 5

Image
आठवणीतील जपान भाग पाच | Travel Experience in Japan in Marathi Part 5 आठवणीतील जपान सिरीस जपानमधील आमच्या एका महिन्याच्या वास्तव्यात जपानी कुटुंबासोबत घालवलेले ते दोन दिवस म्हणजे एक आगळावेगळा आणि सुखद अनुभव होता. या दोन दिवसात जपानमधील कुटुंब पद्धती आणि कौटुंबिक जीवन अगदी जवळून अनुभवायला मिळालं. मैत्री कार्यक्रमाअंतर्गत या देशातील कौटुंबिक जीवनाचा अभ्यास व्हावा या उद्देशानं हा ‘होम स्टे’ ठेवण्यात आला होता. टोकियोला पोहोचल्यानंतरच आम्हाला याबाबत कल्पना देण्यात आली होती. तब्बल दोन दिवस जपानी कुटुंबासोबत त्यांच्या घरी रहायला मिळणार हे ऐकल्यानंतर आम्ही सर्वच जाम खूष होतो. हे लोक घरात कसे वागत असतील, आपल्या येथे होतात तशीच या कुटुंबातही नवराबायकोची भांडणं होत असतील काय? स्वयंपाकघरात नवरा बायकोला मदत करत असेल काय? हे सगळं जाणून घेण्याची उत्सुकता होतीच आणि प्रत्यक्ष कुटुंबात राहिल्याशिवाय हे सगळं माहिती होणं शक्यही नव्हतं. त्यामुळं ‘होम स्टे’ चे दोन दिवस केव्हा येणार याची मी आतुरतेनं प्रतीक्षा करीत होते.                         ...
...पुढे वाचा

चिटणवीस वाडा, नागपूर | Chitnavis Wada Nagpur Heritage

Image
1. नागपूरच्या इतिहासाचा जिवंत साक्षीदार | Chitnavis Wada Nagpur नागपूरच्या महाल परिसरात वसलेला चिटणवीस वाडा हा शहराच्या ऐतिहासिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक आहे. भोसले राजवटीच्या काळात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या चिटणवीस कुटुंबाचे हे निवासस्थान आजही नागपूरच्या वैभवशाली भूतकाळाची आठवण करून देते. या वाड्यातून नागपूरच्या प्रशासकीय आणि सांस्कृतिक जीवनाची अनेक पर्वे घडली असून, आज हा वाडा कला, साहित्य आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे केंद्र बनला आहे. 🏛️✨ Chitnavis Wada Nagpur 2. भोसलेकालीन इतिहास आणि वास्तुकला | History and Architecture of Chitnavis Wada चिटणवीस वाडा ही पारंपरिक मराठी वाडा संस्कृतीचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे. प्रशस्त अंगण, जाड दगडी भिंती, लाकडी खांब, नक्षीदार दरवाजे आणि गवाक्षे ही याची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत. हा वाडा भोसले राजघराण्याचे विश्वासू प्रशासक असलेल्या चिटणवीस कुटुंबाचा निवास होता. काळाच्या ओघात वाड्याचे रूप बदलले असले तरी, त्याची मूळ वास्तुरचना आणि ऐतिहासिक महत्त्व आजही टिकून आहे. सध्या येथे कला प्रदर्शन, संगीत मैफिली, व्याख्याने आणि सांस्कृतिक उपक्रम आयोजि...
...पुढे वाचा

ब्रँड सहयोग व भागीदारी

What's Up मराठी हे वाचक-केंद्रित डिजिटल व्यासपीठ आहे. आमचे प्राधान्य नेहमी दर्जेदार आणि विश्वासार्ह सामग्रीला आहे. जर आपल्या ब्रँडला आमच्या वाचकांशी अर्थपूर्ण पद्धतीने जोडायचे असेल, तर आम्ही निवडक आणि मूल्याधारित सहकार्यांसाठी खुले आहोत.

सहकार्याबद्दल माहिती घ्या →