टोकियोतील ‘गिंझा’ आणि भूकंपाचा धक्का | Travel Experience in Japan in Marathi Part 2
आठवणीतील जपान भाग दोन | Travel Experience in Japan in Marathi Part 2
भारत-आशिया मैत्री कार्यक्रमाअंतर्गत एक महिन्याच्या जपान दौऱ्यातील आमचा पहिला पडाव टोकियोत होता. जवळपास एक आठवडा आमचं येथं वास्तव्य होतं. दिवभराच्या नियोजित कार्यक्रमानंतर सायंकाळचा वेळ आम्हाला मोकळा मिळत असे. त्यामुळं या वेळात हॉटलच्या जवळपासच जेवढं फिरता येईल तेवढं फिरायचं असा नित्यनियमच झाला होता. या काळात भूकंपाच्या धक्क्यासह इतरही काही धक्के बसले.
जपानमध्ये भूकंप खूप होतात; हे मला माहिती होतं. यासंदर्भातील बातम्या नेहमीच वाचल्या होत्या. मेट्रोपॉलिटनमध्ये रहायला आल्यानंतरच तिसऱ्याच दिवशी या भूकंपाने आमचे स्वागत केले. पहाटे केव्हातरी पूर्ण खोली डोलायला लागल्यानं जाग आली. अगदी काही सेकंद ही अवस्था होती. नंतर सर्व शांत झालं. भूकंपाचा धक्का होता हे कळायच्या आतच परिस्थिती पूर्ववत झाली होती.
सकाळी उठल्यानंतर इतर सहकाऱ्यांना विचारलं असता त्यांनीही हा कंप अनुभवला होता. आणखी खात्री करुन घेण्यासाठी हॉटेलच्या कर्मचाऱ्यांकडे विचारपूस केली. त्यांनीही याची पुष्टी केली आणि येथे तर असे छोटेछोटे भूकंप दररोज होत असतात असेही त्यांनी सांगितले. त्यामुळं येथील बहुतांश इमारती या भूकंपरोधी आहेत. सुदैवानं मेट्रोपॉलिटनची इमारतही भूकंपरोधी होती.
या कालावधीत दोनतीन वेळा टोकियोतील बाजारपेठेत मनसोक्त फिरायला मिळालं. काय ती बाजारपेठ तरी! दुकाने असंख्य प्रकारच्या वस्तुंनी खचाखच भरलेली. युद्धात बेचिराख झालेला हा देश फिनिक्स पक्षाप्रमाणं राखेतून दुप्पट उत्साहानं उठला. विशेष म्हणजे या दुकानांमध्ये फक्त आणि फक्त जपानी वस्तुच होत्या.
भरपूर विंडो शॉपिंग केलं. हॉटेलप्रमाणे या बाजारांमध्येही स्त्रीराज्यच होतं. आकर्षक पोषाखातील तरुणी लडीवाळपणे ग्राहकाला आपल्या दुकानात नेण्याचा प्रयत्न करीत होत्या. त्यातही पाहुणा विदेशी असेल तर आदरतिथ्य विचारायलाच नको.
आपल्या येथे आजकाल मेडिकल इंजिनिअरिंगचे विद्यार्थी आपल्या मागण्यांसाठी आंदोलन करताना प्रतिकात्मक बुटपॉलिश करताना दिसतात. एरवी हे काम कोणी आवडीने स्वीकारणार नाही. परंतु जपानमध्ये मात्र जशा हॉटेलात वेटर महिलाच दिसतात तशाच बुटपॉलिश करणाऱ्याही स्त्रियाच दिसतील. बाजारात रस्त्यावर एका रांगेत बुटपॉलिश करणाऱ्या महिला बघून धक्काच बसला. येथे स्त्रीपुरुष जोडीनं तेच काम करतात. पण महिलांना पुरुषांपेक्षा कमी मजुरी दिली जाते. हॉटेलमध्येही वेटरच्या वरचं पद सहसा कोणत्या स्त्रीला दिलं जात नाही.
दक्षिण आशियातील देशांचे प्रतिनिधी आले असल्याचं कळल्यानंतर बांगलादेशचा एक तरुण आपल्या पत्नीसह खास आम्हाला भेटायला मेट्रोपॉलिटनमध्ये आला होता. त्याची बायको जपानी होती. आम्हाला बघून त्याला अगदी आपल्या देशवासीयांना भेटल्याचा आनंद झाला. तो येथीलच एका हॉटेलमध्ये व्यवस्थापक होता तर त्याची पत्नी वेटर. महिला वेटरबद्दल माझ्या मनात उत्सुकता होतीच. तिच्याशी याविषयी बोलताना येथेही महिलांना दुय्यम वागणूक मिळत असल्याचं कळलं. यावरुन जपानमध्येही पुरुषप्रधान संस्कृती आहे हे माझ्या लक्षात आलं. टोकियोत गाड्यांना वेग फार जास्त आहे. नवख्या व्यक्तीला येथे पायी चालायला भीतीच वाटते. जपानच्या या राजधानीवर पाश्चिमात्यांची मोठी छाप आहे. आपल्या येथे लोक जसे जीवाची मुंबई करायला जातात तसाच टोकियोत ‘गिंझा’ आहे. प्रचंड झगमगाट, गगनचुंबी डिपार्टमेंटल स्टोअर्स, सिनेमा, हॉटेल्स मौजमजेची सर्व साधनं येथे आहेत. मला नेमकं आठवत नाही पण तो गिंझाच असावा. रस्त्यांवर रोषणाई बघत फिरत असताना ठिकठिकाणी शरीर विक्रय करणाऱ्या मुली ग्राहकांशी अंगलट करताना बघून अंगावर शहारे आले. जपानबद्दल मनात असलेल्या आदराच्या भावनेला ठेस बसल्याचं वाटलं. हेच का ते जपान! असा विचार मनात आला. १६ ते १८ वर्षांच्या या मुली भर चौकात प्रचंड गर्दीत येणाजाणाऱ्या प्रत्येक पुरुषाला गळ घालीत होत्या. अंगावर पारंपारिक कपडे होते. इतका उघडपणा? आश्चर्य वाटलं. आपल्या देशातही शरीरविक्रयाचा व्यवसाय चालतो. परंतु एवढा उघडपणा मी बघितला नव्हता. जपानची निशागारे मुलींनी ओसंडून वाहतात, अशी माहिती मिळाली. या मुली आवृत्त-अनावृत्त नृत्य करुन आपली उपजीविका करतात. ‘गेयशा’ नावाचा आणखी एक वेगळा प्रकार आहे. गेयशा म्हणजे वसंतसेनेसारखी गणिका. प्राचीन काळात आपल्या येथेही वेश्या, गणिका, देवदासी, मुरळी होतीच. वेश्या व देवदासी प्रथा अजूनही आहेच. क्योटो ही गेयशांची नालंदा. येथे गेयशा बनविण्याच्या शाळा अजूनही आहेत. पुरुषांचे मन रिझविण्याचे शिक्षण येथे दिले जाते. येथील अभ्यासक्रमात नृत्य, गायन, संभाषण, पाककला, तोंडावर पंखे घेऊन हास्य करणे आदींचा समावेश आहे. वयोवृद्ध स्त्रीपुरुष हे शिक्षण देतात आणि मुख्य म्हणजे हा व्यवसाय प्रतिष्ठेचा मानला जातो.
जपानसारख्या उद्योगधंद्यात आघाडीवर असलेल्या देशात महिला सगळे सोडून या धंद्यात इतकी गर्दी का करत असाव्यात तेच कळेना. याठिकाणी एखाद्या उत्पादनाची जाहिरात करण्यासाठी जसे बोर्ड लागले असतात तसेच बोर्ड या शरीरविक्रय करणाऱ्या मुलींची माहिती देणारेही होते. त्यात तिचे मोठे छायाचित्र, शारीरिक बांध्याचे मोजमाप आणि संपर्काचा पत्ता दिलेला होता. टोकियोत सुरुवातीलाच हा प्रकार बघितल्यानंतर इतर शहरांमध्येही असेच असणार काय? असा प्रश्न मला पडला होता. परंतु टोकियो हे जपानमधील इतर शहरांपासून अगदी वेगळे आहे. मुंबई म्हणजे भारत नाही तसंच टोकियो म्हणजे जपान नाही हे पुढे माझ्या लक्षात आलं.
...जपानी लोकांच्याही दारात ‘भुतांची घरं’ | Travel Experience in Japan in Marathi Part 3
सविता ‘देव’ हरकरेConsulting Editor
What’s Up मराठी
संपर्क
Comments
Post a Comment
कमेंट करून संवादात सहभागी व्हा!